رویکرد جدید نهادهای حمایتی، بهویژه کمیته امداد امامخمینی (ره) بر توانمندسازی خانوادهها و فراهمکردن زمینه خروج آنان از چرخه فقر متمرکز شده است؛ رویکردی که تلاش میکند با ایجاد درآمد پایدار، وابستگی خانوارها به حمایتهای مستقیم را کاهش دهد.
در این مسیر، اشتغالزایی به یکی از مهمترین محورهای فعالیت کمیته امداد تبدیل شده است. بهطوریکه این نهاد با تکیه بر سه رکن اصلی آموزشهای مهارتی، حمایت از راهاندازی کسبوکارهای خرد و ارائه تسهیلات حمایتی تلاش میکند زمینه ایجاد اشتغال پایدار و توانمندسازی اقتصادی خانوادههای تحت حمایت را فراهم کند.
در همین راستا و درباره برنامههای کمیته امداد برای اشتغال مددجویان بهویژه زنان سرپرست خانوار و جوانان و همچنین چشمانداز اشتغالزایی این نهاد در سالهای آینده، مرتضی فیروزآبادی، معاون رئیس کمیته امداد امامخمینی (ره) و مدیرعامل بنیاد حیات در نشست خبری به خبرنگار جامجم گفت: در کشور حدود ۶۵میلیون نفر در سن کار قرار دارند که از این تعداد، حدود ۲۶میلیون نفر وارد بازار کار شدهاند و حدود ۳/۲ تا ۴/۲ میلیون نفر نیز بیکار هستند. بر همین اساس نرخ بیکاری محاسبه میشود.
او افزود: به اعتقاد ما، مهمترین محور سیاستگذاری در بازار کار ایران افزایش نرخ مشارکت اقتصادی است؛ درحالحاضر نرخ مشارکت کشور حدود ۴۰ درصد است و باید برای افزایش این شاخص برنامهریزی شود.
فیروزآبادی ادامه داد: کاهش چنددهمدرصدی نرخ بیکاری، در مقایسه با مسأله اصلی بازار کار ایران، موضوعی فرعی محسوب میشود. درحالیکه حدود ۳۹میلیون نفر از جمعیت در سن کار، خارج از بازار کار قرار دارند، تمرکز اصلی باید بر ورود این افراد به عرصه اشتغال باشد.
او گفت: ما معتقدیم زنجیره خدماتی که در کمیته امداد و بنیاد حیات دنبال میشود، میتواند ریسک حضور اقشار کمبرخوردار، بهویژه زنان سرپرست خانوار، در بازار کار را کاهش دهد. بسیاری از این افراد با چالشهایی مانند نبود مهارت، کمبود سرمایه اولیه و نگرانی از فروش محصولات یا پایداری کسبوکار مواجه هستند و همین مسائل انگیزه ورود به بازار کار را کاهش میدهد.
مدیرعامل بنیاد حیات بیان کرد: برنامه ما از آموزشهای مهارتی آغاز میشود و با ارائه تسهیلات اشتغال، حمایت از توسعه بازار، بیمه و سایر خدمات تکمیلی ادامه مییابد. این زنجیره حمایتی میتواند زمینه حضور موفقتر افراد، بهویژه زنان را در بازار کار فراهم کند و احتمال موفقیت آنان را افزایش دهد.
او خاطرنشان کرد: کمیته امداد این خدمات را در اختیار جامعه هدف خود قرار میدهد و محدودیتی جز میزان منابع در اختیار وجود ندارد. خوشبختانه درحالحاضر وضعیت منابع نیز قابل قبول است و امیدواریم با تداوم این حمایتها، شاهد افزایش اشتغال و مشارکت اقتصادی مددجویان در سالهای آینده باشیم.
۵۰هزار مددجو آموزش مهارتی دیدند
در ادامه این نشست، مدیرعامل بنیاد حیات گفت: توسعه اشتغال پایدار نیازمند تکمیل زنجیره خدمات حمایتی فراتر از پرداخت تسهیلات است.
او با اشاره به چالشهای حوزه اشتغال و مشاغل خرد اظهار کرد: یکی از مهمترین مشکلات این حوزه، تمرکز حمایتها بر پرداخت تسهیلات مالی است؛ درحالیکه فعالان اقتصادی علاوه بر منابع مالی به خدماتی همچون توسعه بازار، استانداردسازی محصولات، آموزشهای تخصصی و پشتیبانی مستمر نیاز دارند.
معاون کمیته امداد افزود: کمیته امداد با هدف تکمیل زنجیره خدمات اشتغال، سه شرکت فعال در این حوزه را به بخش اشتغال منتقل و بنیاد حیات را ایجاد کرد. همچنین صندوق تضمین اشتغال نیز به این مجموعه افزوده شد تا خدمات جامعتری به مددجویان ارائه شود.
فیروزآبادی با بیان اینکه بنیاد حیات، شرکتهای زیرمجموعه و صندوق تضمین اشتغال اکنون مجموعهای کامل از خدمات اشتغال را ارائه میکنند، گفت: نمونهای با این گستردگی و تنوع خدمات در کشور کمتر وجود دارد.
او سال ۱۴۰۴ را از دشوارترین سالها در حوزه اشتغال دانست و افزود: تأخیر در ابلاغ و پرداخت تسهیلات اشتغال، حوادث دیماه، جنگ تحمیلی رمضان و شرایط خاص ماههای ابتدایی سال، فرصت اجرای برنامههای اشتغال را به کمتر از سهماهونیم کاهش داد.
مدیرعامل بنیاد حیات ادامه داد: با وجود این محدودیتها، در سال ۱۴۰۴ بیش از ۲۵هزار میلیارد تومان تسهیلات اشتغال پرداخت شد که معادل ۷۸درصد منابع پیشبینیشده بود. این میزان در مقایسه با تحقق ۷۰ درصدی سال ۱۴۰۳، بیش از ۸ درصد رشد داشته است.
او با اشاره به ایجاد ۱۲۹هزار فرصت شغلی برای مددجویان در سال گذشته گفت: حدود ۴۰هزار شغل، معادل نزدیک به ۳۰درصد کل اشتغال ایجادشده، از طریق طرح راهبری شغلی شکل گرفته است. در این طرح، مددجویان از ابتدای فعالیت تحت حمایت و قرارداد کارآفرینان بزرگتر قرار میگیرند و در تأمین مواد اولیه و فروش محصولات نیز پشتیبانی میشوند.
فیروزآبادی افزود: ۱۵هزار فرصت شغلی نیز در قالب زنجیره دام سبک ایجاد شده که شامل تأمین دام، خدمات دامپزشکی، نظارت و پشتیبانی مستمر است.
او آموزش مهارتی را یکی از مهمترین برنامههای بنیاد حیات عنوان کرد و گفت: در سال ۱۴۰۴ بیش از ۵۰هزار نفر از آموزشهای مهارتی بهرهمند شدند. همچنین تعداد شرکتکنندگان در طرح مهارتآموزی کودکان و نوجوانان تحت پوشش که از سال ۱۴۰۱ با ۷۰۰۰ نفر آغاز شده بود، اکنون به ۴۰هزار نفر رسیده است.
مدیرعامل بنیاد حیات هدف از اجرای این طرح را آشنایی فرزندان مددجویان با فضای کسبوکار، افزایش مهارتهای شغلی و کمک به قطع چرخه فقر عنوان کرد و گفت: آموزشهای سواد دیجیتال، برنامهنویسی، تولید انیمیشن، گرافیک و سایر مهارتهای نوین با همکاری شرکتهای دانشبنیان بهصورت مجازی ارائه میشود.
او با اشاره به اینکه بیش از ۹۰درصد مددجویان دارای مدرک دیپلم یا کمتر هستند، تأکید کرد: مشاغل سنتی مانند صنایع دستی، فرشبافی، خیاطی و دامداری همچنان جایگاه مهمی در برنامههای اشتغال دارند و باید با روشهای نوین حمایت و پشتیبانی شوند.
فیروزآبادی درباره طرح جدید فرشبافی نیز گفت: از ابتدای سال ۱۴۰۴ بنیاد حیات در تمام مراحل زنجیره تولید فرش حضور یافته است. تأمین مواد اولیه باکیفیت، ارائه نقشههای دارای بازار فروش، نظارت بر فرآیند تولید و خرید تضمینی محصول، موجب افزایش کیفیت و درآمد تولیدکنندگان شده است.
او همچنین از توسعه زنجیره نوغانداری خبر داد و افزود: سال گذشته ۱۱۱تن پیله ابریشم از ۴۰۰۰ تولیدکننده خرد و خانگی خریداری شد. این محصول پس از تبدیل به نخ ابریشم در کارخانه صومعهسرا، در اختیار مددجویان فرشباف قرار گرفت. این روند حتی در دوران جنگ ۱۲روزه و حملات دشمن به استان گیلان نیز بدون وقفه ادامه یافت و از خسارت به تولیدات مردم جلوگیری شد.
*تجهیز ۹۵هزار خانوار مددجو به نیروگاه خورشیدی
فیروزآبادی توسعه نیروگاههای خورشیدی را یکی از مهمترین اقدامات اشتغالزایی سال گذشته عنوان کرد و گفت: در این طرح، هر خانوار تحت پوشش از یک نیروگاه خورشیدی ۵ کیلوواتی بهرهمند میشود که بهطور میانگین ماهانه حدود پنجمیلیون تومان درآمد برای خانواده ایجاد میکند.
او افزود: تعداد خانوارهای بهرهمند از این طرح از حدود ۳۰۰۰ خانوار در ابتدای سال ۱۴۰۱ به ۳۰هزار خانوار درحالحاضر رسیده است. همچنین با همکاری وزارت نیرو، بانک تجارت و صندوق توسعه ملی، قرارداد احداث ۳۰۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی منعقد شده که با بهرهبرداری از آن تا پایان تابستان، ۶۰هزار خانوار دیگر نیز به این طرح اضافه خواهند شد.
مدیرعامل بنیاد حیات ادامه داد: افزون بر این، ۵۰۰۰ نیروگاه خانگی دیگر نیز در دست احداث است و پیشبینی میشود تا پایان شهریورماه تعداد خانوارهای بهرهمند از این ظرفیت به ۹۵هزار خانوار برسد.
فیروزآبادی درباره عملکرد صندوق تضمین اشتغال نیز گفت: این صندوق از سال ۱۴۰۳ با هدف رفع مشکل تأمین ضامن برای اقشار کمبرخوردار، بهویژه زنان سرپرست خانوار، فعالیت خود را آغاز کرده است. تاکنون ۲۶هزار نفر از خدمات آن استفاده کردهاند و حداقل ۹۰درصد تسهیلات صندوق به زنان سرپرست خانوار اختصاص یافته است.
او با اشاره به برنامههای توسعه بازار برای محصولات مددجویان گفت: در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۰میلیارد تومان از محصولات تولیدی مددجویان از طریق مجموعههای وابسته به بنیاد، بازاریابی و عرضه شده است. همچنین ۱۱ فروشگاه و یک مجتمع بزرگ فروشگاهی با مشارکت بخش خصوصی، بستر عرضه این محصولات را فراهم کردهاند.
او نظارت مستمر بر طرحهای اشتغال را از نقاط قوت کمیته امداد دانست و افزود: سال گذشته حدود ۴۸۰هزار بازدید میدانی از طرحهای اشتغال انجام شد. نتایج این پایشها نشان میدهد ۸۸درصد مشاغل ایجادشده پس از یکسال همچنان فعال و پایدار هستند که در شرایط اقتصادی کنونی، شاخص قابلتوجهی بهشمار میرود.
فیروزآبادی درباره برنامههای سال ۱۴۰۵ نیز گفت: ایجاد ۱۷۵هزار فرصت شغلی با استفاده از ۳۸هزار میلیارد تومان منابع در دستورکار قرار دارد. بااینحال، افزایش هزینهها و کاهش قدرت خرید تسهیلات اشتغال، بازنگری در سرانه پرداخت تسهیلات را ضروری کرده است.
او توسعه نیروگاههای خورشیدی، اجرای پویش برکت آفتاب با هدف جلب مشارکت خیرین، ارتقای کیفیت آموزشهای مهارتی، رتبهبندی آموزشگاهها و تدوین نقشه آموزشهای اولویتدار کشور را از دیگر برنامههای سال جاری عنوان کرد.
مدیرعامل بنیاد حیات در پایان از تمرکز ویژه بر مشاغل حوزه سلامت خبر داد و گفت: توسعه مشاغلی همچون نگهداری کودک، نگهداری سالمندان، کمکپرستاری و سایر خدمات مرتبط با سلامت در دستورکار قرار دارد. در این راستا تفاهمنامههایی با سازمان نظام پرستاری، مراکز آموزش مهارتی وزارت بهداشت و جمعیت جوانان هلال احمر منعقد شده یا در حال نهاییشدن است تا زمینه آموزش و اشتغال مددجویان در این حوزه فراهم شود.