رازهای آموزش مجازی مؤثر
مدتی است بهدلیل شرایط کشور، آموزشها بهصورت مجازی برگزار میشود. این روزها برای اثربخشتر و عملیاتیتر شدن این کلاسها رعایت چند اصل مهم ضروری است. صرف برگزاری کلاس آنلاین کافی نیست؛ باید محیطی جذاب، منظم و فعال ایجاد شود تا دانشآموز و دانشجو، احساس حضور و مشارکت واقعی پیدا کنند.
در فضای مجازی، این حس تعلق و هویت معمولا کمتر از کلاس حضوری است. از اینرو استاد باید شرایطی فراهم آورد که دانشجو احساس کند حضورش مهم است و نقشی فعال در جریان یادگیری دارد. تقویت حضور و دیده شدن، یکی از پایههای اصلی موفقیت در کلاس مجازی است.
علاوه بر آن، دریافت بازخورد مستمر در کلاس مجازی ضروری است و نباید دانشجو را به حال خود رها کرد. لازم است که بهصورت فردی و گروهی از دانشآموزان و دانشجویان بازخورد گرفت. برای مثال میتوان دانشجویان را به گروههای کوچک تقسیم کرد و از هر گروه یک سخنگو خواست که پاسخگوی پرسشها و موضوعات مطرحشده باشد. این رویکرد باعث افزایش مشارکت و مسئولیتپذیری میشود.
ضمن اینکه داشتن برنامه آموزشی مشخص توسط استاد اهمیت ویژهای دارد. استاد نباید تصور کند صرفا مجازی بودن کلاس، او را از ساماندهی جلسات بینیاز میکند، برعکس، در چنین فضایی وجود طرحی دقیق و منظم بسیار ضروریتر است. این چارچوب باید از پیش تعیین شده و بهروشنی با دانشجویان در میان گذاشته شود تا آنها نیز احساس نظم، پیوستگی و پاسخگویی داشته باشند. بدیهی است تولید محتوای درسی جذاب و غنی هم میتواند اثرگذاری کلاس مجازی را بالا ببرد. محتوای درسی در کلاس مجازی باید جذابتر و غنیتر از کلاس حضوری باشد. در فضای مجازی، اگر محتوا خشک و صرفا تئوری باشد، اثرگذاری آن بسیار کاهش مییابد. بهتر است مباحث تا حد امکان کاربردی، متنوع و همراه با مثالهای روشن ارائه شوند. محتوای جذاب نقش مهمی در حفظ توجه و تمرکز دانشجو دارد. در کلاس مجازی باید نقش دانشجو پررنگتر شود. گاهی میتوان از او خواست که اگر جای استاد بود، چگونه به یک مسأله پاسخ میداد. این روش باعث میشود دانشجو فقط شنونده نباشد، بلکه در جایگاه تحلیلگر و مدرس قرار بگیرد و فعالتر عمل کند.
یکی از مؤثرترین روشها در کلاس مجازی، استفاده از آموزش پروژهمحور است. بهجای اینکه کلاس فقط بر پایه نظریه پیش برود، میتوان دانشجویان را موظف به انجام پروژه کرد. در این صورت، دانشجو در برابر انجام وظایف خود پاسخگو خواهد بود و یادگیری او عمیقتر و کاربردیتر میشود. در مجموع، کلاس مجازی زمانی اثربخش خواهد بود که از حالت صرفا بیرونی و منفعل خارج و به محیطی پویا، جذاب، منظم و مشارکتی تبدیل شود. استفاده از برنامه مشخص، بازخورد مستمر، محتوای جذاب، روایت و داستان، مشارکت فعال دانشجو و آموزش پروژهمحور میتواند تأثیر کلاسهای مجازی را بهطور چشمگیری افزایش دهد.
علاوه بر آن، دریافت بازخورد مستمر در کلاس مجازی ضروری است و نباید دانشجو را به حال خود رها کرد. لازم است که بهصورت فردی و گروهی از دانشآموزان و دانشجویان بازخورد گرفت. برای مثال میتوان دانشجویان را به گروههای کوچک تقسیم کرد و از هر گروه یک سخنگو خواست که پاسخگوی پرسشها و موضوعات مطرحشده باشد. این رویکرد باعث افزایش مشارکت و مسئولیتپذیری میشود.
ضمن اینکه داشتن برنامه آموزشی مشخص توسط استاد اهمیت ویژهای دارد. استاد نباید تصور کند صرفا مجازی بودن کلاس، او را از ساماندهی جلسات بینیاز میکند، برعکس، در چنین فضایی وجود طرحی دقیق و منظم بسیار ضروریتر است. این چارچوب باید از پیش تعیین شده و بهروشنی با دانشجویان در میان گذاشته شود تا آنها نیز احساس نظم، پیوستگی و پاسخگویی داشته باشند. بدیهی است تولید محتوای درسی جذاب و غنی هم میتواند اثرگذاری کلاس مجازی را بالا ببرد. محتوای درسی در کلاس مجازی باید جذابتر و غنیتر از کلاس حضوری باشد. در فضای مجازی، اگر محتوا خشک و صرفا تئوری باشد، اثرگذاری آن بسیار کاهش مییابد. بهتر است مباحث تا حد امکان کاربردی، متنوع و همراه با مثالهای روشن ارائه شوند. محتوای جذاب نقش مهمی در حفظ توجه و تمرکز دانشجو دارد. در کلاس مجازی باید نقش دانشجو پررنگتر شود. گاهی میتوان از او خواست که اگر جای استاد بود، چگونه به یک مسأله پاسخ میداد. این روش باعث میشود دانشجو فقط شنونده نباشد، بلکه در جایگاه تحلیلگر و مدرس قرار بگیرد و فعالتر عمل کند.
یکی از مؤثرترین روشها در کلاس مجازی، استفاده از آموزش پروژهمحور است. بهجای اینکه کلاس فقط بر پایه نظریه پیش برود، میتوان دانشجویان را موظف به انجام پروژه کرد. در این صورت، دانشجو در برابر انجام وظایف خود پاسخگو خواهد بود و یادگیری او عمیقتر و کاربردیتر میشود. در مجموع، کلاس مجازی زمانی اثربخش خواهد بود که از حالت صرفا بیرونی و منفعل خارج و به محیطی پویا، جذاب، منظم و مشارکتی تبدیل شود. استفاده از برنامه مشخص، بازخورد مستمر، محتوای جذاب، روایت و داستان، مشارکت فعال دانشجو و آموزش پروژهمحور میتواند تأثیر کلاسهای مجازی را بهطور چشمگیری افزایش دهد.
