سرنوشت مبهم امتحان نهایی
نظام تعلیم و تربیت کشور از آغاز جنگ تحمیلی سوم در نقطه عطفی حساس قرار گرفت که در آن مفاهیم سنتی آموزش با واقعیتهای روزهای جنگی کشور گره خورد. در این میان، وزارت آموزش و پرورش با اتخاذ راهبردهای هوشمندانه تلاش کرد تعادلی پویا میان تداوم فرآیند یاددهی ویادگیری وچالشهای امنیتی کشور برقرار کند.
آنچه امروز شاهد آن هستیم، گذار از یک رویکرد صرفا آموزشی به یک رویکرد مدیریت یکپارچه بحران است که در آن، حفظ جان و سلامت روان دانشآموزان در اولویت مطلق قرار گرفته و سایر اقدامات آموزشی و اجرایی، حول این محور اصلی میچرخند. با این حال موضوع شیوه برگزاری امتحانات دانشآموزان مخصوصا پایه یازدهم و دوازدهم بهدلیل تاثیر قطعی معدل آنان در کنکور مهم است. البته علی فرهادی، سخنگوی آموزش و پرورش دیروز در نشست خبری خود علاوه بر تشریح آخرین وضعیت آموزشی کشور و جایگاه راهبردی معلمان در باره این امتحانات اعلام کرد اگر شرایط امتحانات نهایی فراهم نشود،ازپایه یازدهم ودوازدهم، امتحان داخلی اخذ میشود.مسألهای که درکنارکیفیت کنونی آموزش و کلاسهای مجازی اهمیت خاصی پیدا میکند. حالا باید در انتظار تصمیمات نهایی این وزارتخانه برای دانشآموزان این مقطع تحصیلی باشیم.
وضعیت برگزاری آزمونهای نهایی
یکی از چالشهای اساسی نظام آموزشی در شرایط جنگ تحمیلی سوم، نحوه برگزاری آزمونهای پایانی بهویژه برای دانشآموزان پایههای یازدهم و دوازدهم بود چراکه نتایج این امتحانات علاوه بر تعیین سرنوشت فارغالتحصیلی، در سوابق تحصیلی کنکور نیز تاثیر مستقیم دارد. علی فرهادی، سخنگوی وزارت آموزش و پرورش درباره سیاستهای اتخاذشده برای آزمونهای نهایی و داخلی در شرایط اضطراری گفت: در پایههای هفتم تا دهم هیچ آزمون هماهنگ کشوری برگزار نمیشود و هر استان یا منطقه میتواند بهصورت مستقل آزمون داخلی بگیرد. در پایههای اول تا ششم، ارزیابی بهصورت توصیفی (بدون نمره کمی) است. در پایههای یازدهم و دوازدهم، در صورت امکان آزمون نهایی برگزار میشود و در غیر این صورت، آزمون داخلی (حتی مجازی) برای فارغالتحصیلی برگزار خواهد شد اما تنها نتایج آزمون نهایی در سوابق تحصیلی و کنکور تاثیر دارد؛ آزمون داخلی فقط منجر به فارغالتحصیلی میشود و تاثیری بر کنکور ندارد. با این حال مطابق قانون فعلی، سوابق تحصیلی باید در کنکور تاثیر مستقیم داشته باشد.
به گفته وی، سؤالات آزمونها بر اساس کتابهای درسی طراحی میشود و مصوبه رسمی برای آزمون داخلی پایههای یازدهم و دوازدهم وجود دارد.
جان دانشآموزان؛ اولویت آموزش و پرورش
در جنگ تحمیلی سوم با هدفگیری مستقیم مناطق غیرنظامی بهویژه مدارس و مراکز آموزشی از سوی دشمن، مسأله تداوم آموزش در کنار حفظ امنیت دانشآموزان به یکی از دغدغههای اصلی نظام تعلیم و تربیت تبدیل شد. حملات موشکی به مدارس از جمله مدرسه شجره طیبه میناب نشان داد دشمن به هیچ قاعده اخلاقی و بینالمللی پایبند نیست. در چنین وضعیتی، ستاد آموزش و پرورش با اولویت قرار دادن «حفظ جان دانشآموزان»، آموزش غیرحضوری را بهعنوان راهبرد اصلی برگزید. با این حال، کیفیت پایینتر آموزش غیرحضوری نسبت به نوع حضوری و همچنین نگرانی از تاثیرات روانی اخبار و صحنههای جنگ بر ذهن دانشآموزان، چالشهای جدیدی را پیش روی معلمان و مسئولان قرار داد.
موضوعی که سخنگوی وزارت آموزش و پرورش به آن اشاره کرد و گفت: با وجود اینکه آموزش غیرحضوری از لحاظ کیفیت با حضوری قابل مقایسه نیست، ناچار به ادامه آموزش غیرحضوری در شرایط امنیتی و آشوبها هستیم. البته در این تصمیمگیریها،آموزش وپرورش به تنهایی عمل نمیکندبلکه مجموعه نظام اجراییکشوربهصورتهماهنگ تصمیم میگیرد.
وی همچنین افزود: در کنار تداوم آموزش، حمایتهای روانی از دانشآموزان نیز در دستور کار قرار گرفته است چراکه سامانه ۱۵۷۰ معاونت پرورشی بهطور پیوسته فعال بوده و بهعنوان پایگاه اصلی برای کاهش فشارهای روانی و پشتیبانی از سلامت روان دانشآموزان در شرایط جنگی عمل میکند.
شناسایی ۲۳۲۱ معلم نمونه منطقهای
یکی از سنتهای دیرینه هفته معلم، معرفی و تقدیر از معلمان نمونه در سه سطح منطقهای، استانی و کشوری است. این فرآیند که همه ساله با مشارکت معلمان، دانشآموزان و نهادهای آموزشی انجام میشود، فرصتی برای بازتاب نقش بیبدیل معلم در شکلدهی به سرمایههای انسانی و فرهنگی کشور بهشمار میرود. در این میان، آنچه همواره محل تأمل بوده، نسبت میان نمونه بودن تعداد معدودی معلم با ارزشهای ذاتی تمام اعضای این قشر است؛ نسبتی که گاه با نقدهایی درباره جامعیت و بینقصی فرآیند انتخاب همراه بوده است. در چنین چارچوبی، نگاه مسئولان آموزش و پرورش به مقوله معلم نمونه و اهداف بزرگداشت روز معلم اهمیت ویژهای مییابد. در همین راستا، علی فرهادی با اشاره به فرآیند انتخاب معلمان نمونه تاکیدکردکه همه معلمان شایسته تقدیرندوهدف اصلی، یادآوری جایگاه راهبردی معلم بهعنوان معمارآینده کشور است.
آنطور که فرهادی توضیح میدهد رویکرد امسال از «انتخاب» به «شناسایی معلم نمونه» تغییر پیدا کرده است. پیش از این معلمان خود را نامزد میکردند اما امسال با روش ۳۶۰درجه و مشارکت معلمان و دانشآموزان شناسایی شدند تا شأن معلم رعایت شود. مجموعا ۳۵۶هزار و ۲۱۳معلم برای این فرآیند شناسایی شدند که از این تعداد ۵۱هزار و ۶۶۸نفر بهعنوان معلم نمونه مدرسه و ۲۵هزار و ۹۵۵نفر در سطح منطقه هدفگذاری شدند. به ازای هر ۵۰۰معلم، یک سهمیه به هر منطقه اختصاص یافت و در نهایت ۲۳۲۱نفر بهعنوان معلم نمونه منطقهای معرفی شدند. همچنین هفت نفر در مقطع ابتدایی، چهار نفر در متوسطه اول، چهار نفر در متوسطه دوم و پنج نفر از کارکنان تخصصی مدارس بهعنوان معلم نمونه کشوری برگزیده شدند.
رشد ۴۶ درصدی بودجه آموزش و پرورش
یکی از مهمترین شاخصهای توجه نظام حکمرانی به جایگاه معلمان، تخصیص بودجه به آموزش و پرورش است. در سالهای اخیر، رشد بودجه این وزارتخانه همواره بالاتر از میانگین رشد بودجه کشور بوده و این روند در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ نیز تداوم یافته است.
فرهادی با اشاره به رشد بودجه آموزش و پرورش گفت: این بودجه در سال ۱۴۰۴ نسبت به ۱۴۰۳ حدود ۶۸درصد رشد داشت، در حالی که میانگین رشد بودجه کشور ۳۷درصد بود. یعنی رشد بودجه آموزش و پرورش ۳۱درصد بیشتر از میانگین کشوری بود. در سال ۱۴۰۵ نسبت به ۱۴۰۴ نیز بودجه آموزش و پرورش ۴۶درصد رشد داشته، در حالی که میانگین کشوری حدود ۲۰درصد است. این نشاندهنده توجه ویژه نظام حکمرانی به آموزش و پرورش است.
فرهادی تدبیر مالی داخلی، پیگیریهای وزیر و بودجهریزی عملیاتی را از عوامل مؤثر دانست و اضافه کرد: از رشد ۶۸ و ۴۶درصدی، حدود ۳۰درصد به افزایش حقوق معلمان اختصاص یافته و میانگین افزایش حقوق معلمان در احکام کارگزینی نیز حدود ۳۰درصد است که در بسیاری موارد از سایر کارکنان دولت بیشتر است.
وی همچنین درباره اعضای هیأت علمی یادآور شد: تعداد آنها کمتر از ۳۰هزار نفر است، در حالی که جامعه معلمان بیش از یک میلیون نفر را شامل میشود. سایر کارکنان دولت نیز افزایش حقوق مشابه معلمان داشتهاند.
اولویتهای امسال آموزش و پرورش
تامین نیروی انسانی متخصص و کافی برای کلاسهای درس، همواره از دغدغههای اصلی نظام تعلیم و تربیت بوده است. در شرایط فعلی، مسأله جذب معلم از طریق آزمونهای استخدامی با پیچیدگیهای بیشتری روبهرو شده چراکه برگزاری آزمون بهصورت مجازی نیازمند تایید مراجع بالادستی مانند شورای امنیت ملی است. از سوی دیگر، وزارت آموزش و پرورش خود را موظف میداند بدون توجه به سرانجام آزمون استخدامی، برای شروع سال تحصیلی آینده معلم کافی در کلاسها داشته باشد. همچنین بحث مقرری ماه اول دانشجو-معلمان و نحوه واریز افزایش حقوق به صندوق بازنشستگی کشوری، از دیگر مسائل مهمی است که نیاز به شفافسازی دارد. سخنگوی وزارت آموزش و پرورش با اشاره به چالشهای تامین نیروی انسانی تاکید کرد که برنامهریزی برای جذب معلم در سال تحصیلی آینده، به برگزاری آزمون استخدامی وابسته نیست. با وجود اینکه برگزاری آزمون مجازی منوط به تایید مراجع بالادستی از جمله شورای امنیت ملی است، وزارتخانه با اتخاذ «شرط احتیاط» و برنامهریزیهای جایگزین تضمین میکند که در مهرماه کمبود معلمی در کلاسها وجود نداشته باشد.
وی همچنین اولویتهای اصلی وزارتخانه را اجرای کامل «برنامه هفتم پیشرفت»، «سند تحول بنیادین» و تحقق وعدههای وزیر دانست و خاطرنشان کرد که جذب نیروی انسانی صرفا از طریق آزمونهای استخدامی و با مجوزهای قانونی انجام میشود و آموزش و پرورش در این زمینه تابع تصمیمات کلان است.
فرهادی همچنین درباره بحث «مقرری ماه اول» توضیح داد: طبق قوانین موضوعه صندوق بازنشستگی کشوری، هرگونه افزایش حقوق یا حکم کارگزینی برای کارکنان دولت (از جمله دانشجو-معلمان) در ماه اول به حساب این صندوق واریز میشود. این امر یک الزام قانونی است و خارج از اختیارات وزارتخانه و سایر دستگاههای دولتی قرار دارد.
وضعیت برگزاری آزمونهای نهایی
یکی از چالشهای اساسی نظام آموزشی در شرایط جنگ تحمیلی سوم، نحوه برگزاری آزمونهای پایانی بهویژه برای دانشآموزان پایههای یازدهم و دوازدهم بود چراکه نتایج این امتحانات علاوه بر تعیین سرنوشت فارغالتحصیلی، در سوابق تحصیلی کنکور نیز تاثیر مستقیم دارد. علی فرهادی، سخنگوی وزارت آموزش و پرورش درباره سیاستهای اتخاذشده برای آزمونهای نهایی و داخلی در شرایط اضطراری گفت: در پایههای هفتم تا دهم هیچ آزمون هماهنگ کشوری برگزار نمیشود و هر استان یا منطقه میتواند بهصورت مستقل آزمون داخلی بگیرد. در پایههای اول تا ششم، ارزیابی بهصورت توصیفی (بدون نمره کمی) است. در پایههای یازدهم و دوازدهم، در صورت امکان آزمون نهایی برگزار میشود و در غیر این صورت، آزمون داخلی (حتی مجازی) برای فارغالتحصیلی برگزار خواهد شد اما تنها نتایج آزمون نهایی در سوابق تحصیلی و کنکور تاثیر دارد؛ آزمون داخلی فقط منجر به فارغالتحصیلی میشود و تاثیری بر کنکور ندارد. با این حال مطابق قانون فعلی، سوابق تحصیلی باید در کنکور تاثیر مستقیم داشته باشد.
به گفته وی، سؤالات آزمونها بر اساس کتابهای درسی طراحی میشود و مصوبه رسمی برای آزمون داخلی پایههای یازدهم و دوازدهم وجود دارد.
جان دانشآموزان؛ اولویت آموزش و پرورش
در جنگ تحمیلی سوم با هدفگیری مستقیم مناطق غیرنظامی بهویژه مدارس و مراکز آموزشی از سوی دشمن، مسأله تداوم آموزش در کنار حفظ امنیت دانشآموزان به یکی از دغدغههای اصلی نظام تعلیم و تربیت تبدیل شد. حملات موشکی به مدارس از جمله مدرسه شجره طیبه میناب نشان داد دشمن به هیچ قاعده اخلاقی و بینالمللی پایبند نیست. در چنین وضعیتی، ستاد آموزش و پرورش با اولویت قرار دادن «حفظ جان دانشآموزان»، آموزش غیرحضوری را بهعنوان راهبرد اصلی برگزید. با این حال، کیفیت پایینتر آموزش غیرحضوری نسبت به نوع حضوری و همچنین نگرانی از تاثیرات روانی اخبار و صحنههای جنگ بر ذهن دانشآموزان، چالشهای جدیدی را پیش روی معلمان و مسئولان قرار داد.
موضوعی که سخنگوی وزارت آموزش و پرورش به آن اشاره کرد و گفت: با وجود اینکه آموزش غیرحضوری از لحاظ کیفیت با حضوری قابل مقایسه نیست، ناچار به ادامه آموزش غیرحضوری در شرایط امنیتی و آشوبها هستیم. البته در این تصمیمگیریها،آموزش وپرورش به تنهایی عمل نمیکندبلکه مجموعه نظام اجراییکشوربهصورتهماهنگ تصمیم میگیرد.
وی همچنین افزود: در کنار تداوم آموزش، حمایتهای روانی از دانشآموزان نیز در دستور کار قرار گرفته است چراکه سامانه ۱۵۷۰ معاونت پرورشی بهطور پیوسته فعال بوده و بهعنوان پایگاه اصلی برای کاهش فشارهای روانی و پشتیبانی از سلامت روان دانشآموزان در شرایط جنگی عمل میکند.
شناسایی ۲۳۲۱ معلم نمونه منطقهای
یکی از سنتهای دیرینه هفته معلم، معرفی و تقدیر از معلمان نمونه در سه سطح منطقهای، استانی و کشوری است. این فرآیند که همه ساله با مشارکت معلمان، دانشآموزان و نهادهای آموزشی انجام میشود، فرصتی برای بازتاب نقش بیبدیل معلم در شکلدهی به سرمایههای انسانی و فرهنگی کشور بهشمار میرود. در این میان، آنچه همواره محل تأمل بوده، نسبت میان نمونه بودن تعداد معدودی معلم با ارزشهای ذاتی تمام اعضای این قشر است؛ نسبتی که گاه با نقدهایی درباره جامعیت و بینقصی فرآیند انتخاب همراه بوده است. در چنین چارچوبی، نگاه مسئولان آموزش و پرورش به مقوله معلم نمونه و اهداف بزرگداشت روز معلم اهمیت ویژهای مییابد. در همین راستا، علی فرهادی با اشاره به فرآیند انتخاب معلمان نمونه تاکیدکردکه همه معلمان شایسته تقدیرندوهدف اصلی، یادآوری جایگاه راهبردی معلم بهعنوان معمارآینده کشور است.
آنطور که فرهادی توضیح میدهد رویکرد امسال از «انتخاب» به «شناسایی معلم نمونه» تغییر پیدا کرده است. پیش از این معلمان خود را نامزد میکردند اما امسال با روش ۳۶۰درجه و مشارکت معلمان و دانشآموزان شناسایی شدند تا شأن معلم رعایت شود. مجموعا ۳۵۶هزار و ۲۱۳معلم برای این فرآیند شناسایی شدند که از این تعداد ۵۱هزار و ۶۶۸نفر بهعنوان معلم نمونه مدرسه و ۲۵هزار و ۹۵۵نفر در سطح منطقه هدفگذاری شدند. به ازای هر ۵۰۰معلم، یک سهمیه به هر منطقه اختصاص یافت و در نهایت ۲۳۲۱نفر بهعنوان معلم نمونه منطقهای معرفی شدند. همچنین هفت نفر در مقطع ابتدایی، چهار نفر در متوسطه اول، چهار نفر در متوسطه دوم و پنج نفر از کارکنان تخصصی مدارس بهعنوان معلم نمونه کشوری برگزیده شدند.
رشد ۴۶ درصدی بودجه آموزش و پرورش
یکی از مهمترین شاخصهای توجه نظام حکمرانی به جایگاه معلمان، تخصیص بودجه به آموزش و پرورش است. در سالهای اخیر، رشد بودجه این وزارتخانه همواره بالاتر از میانگین رشد بودجه کشور بوده و این روند در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ نیز تداوم یافته است.
فرهادی با اشاره به رشد بودجه آموزش و پرورش گفت: این بودجه در سال ۱۴۰۴ نسبت به ۱۴۰۳ حدود ۶۸درصد رشد داشت، در حالی که میانگین رشد بودجه کشور ۳۷درصد بود. یعنی رشد بودجه آموزش و پرورش ۳۱درصد بیشتر از میانگین کشوری بود. در سال ۱۴۰۵ نسبت به ۱۴۰۴ نیز بودجه آموزش و پرورش ۴۶درصد رشد داشته، در حالی که میانگین کشوری حدود ۲۰درصد است. این نشاندهنده توجه ویژه نظام حکمرانی به آموزش و پرورش است.
فرهادی تدبیر مالی داخلی، پیگیریهای وزیر و بودجهریزی عملیاتی را از عوامل مؤثر دانست و اضافه کرد: از رشد ۶۸ و ۴۶درصدی، حدود ۳۰درصد به افزایش حقوق معلمان اختصاص یافته و میانگین افزایش حقوق معلمان در احکام کارگزینی نیز حدود ۳۰درصد است که در بسیاری موارد از سایر کارکنان دولت بیشتر است.
وی همچنین درباره اعضای هیأت علمی یادآور شد: تعداد آنها کمتر از ۳۰هزار نفر است، در حالی که جامعه معلمان بیش از یک میلیون نفر را شامل میشود. سایر کارکنان دولت نیز افزایش حقوق مشابه معلمان داشتهاند.
اولویتهای امسال آموزش و پرورش
تامین نیروی انسانی متخصص و کافی برای کلاسهای درس، همواره از دغدغههای اصلی نظام تعلیم و تربیت بوده است. در شرایط فعلی، مسأله جذب معلم از طریق آزمونهای استخدامی با پیچیدگیهای بیشتری روبهرو شده چراکه برگزاری آزمون بهصورت مجازی نیازمند تایید مراجع بالادستی مانند شورای امنیت ملی است. از سوی دیگر، وزارت آموزش و پرورش خود را موظف میداند بدون توجه به سرانجام آزمون استخدامی، برای شروع سال تحصیلی آینده معلم کافی در کلاسها داشته باشد. همچنین بحث مقرری ماه اول دانشجو-معلمان و نحوه واریز افزایش حقوق به صندوق بازنشستگی کشوری، از دیگر مسائل مهمی است که نیاز به شفافسازی دارد. سخنگوی وزارت آموزش و پرورش با اشاره به چالشهای تامین نیروی انسانی تاکید کرد که برنامهریزی برای جذب معلم در سال تحصیلی آینده، به برگزاری آزمون استخدامی وابسته نیست. با وجود اینکه برگزاری آزمون مجازی منوط به تایید مراجع بالادستی از جمله شورای امنیت ملی است، وزارتخانه با اتخاذ «شرط احتیاط» و برنامهریزیهای جایگزین تضمین میکند که در مهرماه کمبود معلمی در کلاسها وجود نداشته باشد.
وی همچنین اولویتهای اصلی وزارتخانه را اجرای کامل «برنامه هفتم پیشرفت»، «سند تحول بنیادین» و تحقق وعدههای وزیر دانست و خاطرنشان کرد که جذب نیروی انسانی صرفا از طریق آزمونهای استخدامی و با مجوزهای قانونی انجام میشود و آموزش و پرورش در این زمینه تابع تصمیمات کلان است.
فرهادی همچنین درباره بحث «مقرری ماه اول» توضیح داد: طبق قوانین موضوعه صندوق بازنشستگی کشوری، هرگونه افزایش حقوق یا حکم کارگزینی برای کارکنان دولت (از جمله دانشجو-معلمان) در ماه اول به حساب این صندوق واریز میشود. این امر یک الزام قانونی است و خارج از اختیارات وزارتخانه و سایر دستگاههای دولتی قرار دارد.
