زخم‌های ماندگار بر محیط زیست

راساس این بررسی‌ها، تاکنون بیش از ۳۰۰ رخداد پرخطر زیست‌محیطی ثبت شده که همین تعداد در مدت زمانی کوتاه، به‌خوبی بیانگر شدت و گستره تأثیرات جنگ بر محیط زیست است. به طور کلی، در شرایط جنگی، محیط‌زیست یکی از قربانیان خاموش محسوب می‌شود؛ چرا که در زمان بروز بحران، معمولا در اولویت‌های بعدی قرار می‌گیرد.
از میان این رخدادها، بخش عمده‌ای به آلودگی‌های محیطی از جمله آلودگی هوا، آب و خاک اختصاص دارد که حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد کل موارد، معادل تقریبی ۴۵‌تا ۶۰ رخداد را شامل می‌شود؛ این ارقام همچنان در حد برآوردهای اولیه هستند و جزئیات دقیق‌تر آن با بررسی‌های علمی مشخص خواهد شد.
آنچه مسلم است، پیامدهای جنگ، محدود به میدان نبرد نیست و مناطق بسیار وسیع‌تری را دربر خواهد گرفت. همچنین، آثار آن صرفا به زمان حال محدود نمی‌شود و می‌تواند پیامدهایی نسلی و میان‌نسلی به‌دنبال داشته باشد.
بررسی‌ها نشان می‌دهد که تخریب اکوسیستم‌ها و تنوع زیستی حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد، آسیب به زیرساخت‌های زیست‌محیطی ۱۰ تا ۱۵ درصد و بحران منابع آبی نیز در همین بازه حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد برآورد شده است.
در حوزه انتشار کربن و اثرات اقلیمی، وضعیت بسیار نگران‌کننده است؛ به طوری که تنها در دو هفته نخست جنگ، حدود پنج میلیون تن دی‌اکسیدکربن در منطقه تولید شده است. برخی محققان این روند را یکی از عوامل شتاب‌دهنده تغییرات اقلیمی در سطح جهانی می‌دانند.
همچنین، آلودگی‌های بلندمدت و پرخطر که می‌توانند برای سال‌ها در محیط باقی بمانند، حدود ۵ درصد از کل رخدادها را تشکیل می‌دهند. در کنار آن، اثرات غیرمستقیم و سیستمی جنگ نیز سهمی بین ۱۰‌تا‌۱۵‌درصد دارند.
از سوی دیگر، تخریب زیرساخت‌های صنعتی از‌جمله پتروشیمی‌ها و اختلال در تأمین مواد حاصلخیزکننده خاک (کودها)، فشار مضاعفی بر منابع طبیعی وارد کرده‌است. 
این موضوع نه‌تنها به بهره‌برداری بیشتر از منابع آب، خاک و زمین منجر می‌شود بلکه در افزایش قیمت جهانی غذا نیز نقش داشته است؛ به گونه‌ای که برآوردها از رشد ۱۲ تا ۱۸ درصدی قیمت غذا در جهان حکایت دارد.
در مجموع، اثرات جنگ بسیار فراتر از میدان نبرد است و می‌تواند نسل‌های آینده را نیز تحت‌تأثیر قرار دهد. از این‌رو، توجه جدی به پیامدهای زیست‌محیطی و تلاش برای کاهش این آسیب‌ها ضروری است؛ چراکه در بسیاری از موارد، این خسارت‌ها جبران‌ناپذیر هستند.