ناخدا عباس دریانورد؛ معمارِ هویت و نبضِ حماسه‌ در حسینیه‌ مقاومت

بوشهر، دیار نخل و آفتاب، قرن‌هاست که نبضِ غیرت و ایمانش با تلاطم خلیج‌فارس هماهنگ است. در این جغرافیایِ ایستادگی، عزاداری تنها یک آیین مذهبی نیست؛ بلکه تبلورِ هویت، تاریخ و مقاومت یک ملت است. در قلب این تاریخ، نامی می‌درخشد که ستایشگریِ بوشهر را از یک سنتِ بسیط به یک «مکتبِ تراز» ارتقا داد: ناخدا عباس دریانورد. او تنها یک نوحه‌خوان قدیمی نبود؛ او معمارِ سوگِ باوقار و مهندسِ ریتمی بود که توانست فرم بومی را با عالی‌ترین مفاهیم معرفتی پیوند بزند.

۱. ناخدا عباس؛ الگوی ستایشگریِ تراز در ترازوی معرفت

رهبر معظم انقلاب در دیدارهای اخیر خود با ستایشگران، بر ضرورت «عمق‌یابی و پژوهش» در مداحی تأکید فرمودند. اگر بخواهیم برای این مطالبه‌ معظم‌له مصداقی عینی در تاریخ جنوب بیابیم، بی‌شک ناخدا عباس در قله قرار دارد. جایگاه او در مهندسی عزاداری بوشهر، محصولِ پیوند میان «ریشه» و «اندیشه» بود. او اصالت را فدای شهرت نکرد و با پرهیز از غلو و سطحی‌خوانی، معارف عاشورایی را به زبانِ توده مردم اما در ترازِ نخبگان تبیین نمود. برای نسل جدید ستایشگران ما، ناخدا عباس یک «مکتب» است؛ مکتبی که می‌آموزد مداح باید زمان‌شناس باشد، اعتدال را حفظ کند و حنجره‌اش را وقفِ ترویجِ حقایقِ دینی کند، نه مدیریتِ احساساتِ محض.

۲. از عرشه کشتی پرسپولیس تا محرابِ حسینیه مقاومت

تبدیل بوشهر به «حسینیه مقاومت» در سطح کشور، اتفاقی تصادفی نیست. این مدالِ افتخار، ریشه در تربیتی دارد که ناخدا عباس‌ها بنیان گذاشتند. او پیش از آنکه پشتِ منبر برود، ناخدایِ کشتیِ پرسپولیس و نمادِ اقتدار ملی در برابر بیگانه بود. وقتی کسی که طعمِ طوفان را چشیده و صیانت از مرزهای آبی را مشق کرده است، نوحه‌ ایستادگی سر می‌دهد، کلامش لرزه بر اندامِ استعمار می‌اندازد. ناخدا عباس عاشورا را از یک واقعه‌ تاریخیِ صِرف به یک «الگوی زیسته» تبدیل کرد. مردم در نوای او، صدایِ غیرت و استعمارستیزی را می‌شنیدند؛ و همین پیوند میان «تخصص، میهن‌پرستی و هنر آیینی»، زیرساختِ فرهنگیِ بوشهری را ساخت که امروز جلودارِ جبهه مقاومت است.

۳. میراث ریتمیک؛ سپری در برابر نفوذ و استحاله فرهنگی

امروز که نفوذِ سبک‌های پاپ و موسیقی‌های غیردینی، اصالتِ ستایشگری را تهدید می‌کند، بازگشت به «میراث ریتمیک ناخدا عباس» یک ضرورتِ پدافندی است. رهبر انقلاب بر ابداعی بودنِ آهنگِ مداحی تأکید دارند و ناخدا عباس، استادِ تمام‌عیارِ این ابداع بود. او ریتم نوحه‌هایش را نه از ترانه‌های مصرفی، بلکه از ضرب‌آهنگِ زندگی در دریا استخراج کرد. ریتمِ پارو زدن، لنگر کشیدن و کارِ جمعیِ ملوانان، در دستان او به «واحد» تبدیل شد. این ریتم، ذاتاً آیینی و با وقار است. صیانت از این میراث، به معنای تکرارِ صرفِ گذشته نیست؛ بلکه به معنای تولیدِ نوحه‌های جدید با همان «منطقِ بومی» است تا اجازه ندهیم هویتِ ستایشگری ما در میان سبک‌های وارداتی و تقلیدی ذوب شود.

۴. پیوندِ تخصص و ستایشگری؛ درسِ اخلاقِ حرفه‌ای

یکی از بزرگترین درس‌های ناخدا عباس برای مداحان امروز، اولویتِ «اعتبار اجتماعی» بر «تریبون آیینی» است. او ثابت کرد که مداح، پیش از آنکه صدایی خوش داشته باشد، باید انسانی متخصص، منضبط و گره‌گشا در حرفه‌ خویش باشد. او در کشتی، ناخدایی مقتدر و در میان مردم، ستایشگری خاضع بود. این ترکیبِ «تکنوکراسی و خلوص»، به او وجاهتی بخشید که کلامش را نفوذناپذیر می‌کرد. کانون مداحان استان با الهام از این الگو، به دنبال تربیت مداحانی است که ستایشگری را یک «مسئولیت اجتماعی» ببینند؛ انسان‌های چندبُعدی که تخصص حرفه‌ای‌شان، پشتوانه‌ی اخلاقِ دینی‌شان در مجلس باشد.

۵. چشم‌انداز یادواره؛ همایشی برای تبیین، نه برای نمایش

هدف ما از برگزاری این یادواره، صرفاً تجلیل از یک چهره‌ تاریخی نیست. ما ناخدا عباس را یک «موضوع همایش» نمی‌بینیم، بلکه او را یک «منطقِ حرکت» می‌دانیم. افقِ ما در این رویداد، عبور از کارهای کلیشه‌ای و نمایشی و رسیدن به یک «خروجیِ جریان‌ساز» در سطح هیئات و حسینیه‌های استان است. ما به دنبال بازگرداندنِ اصالت، عمق و مسئولیت‌‌پذیری به مداحی هستیم.
خروجیِ این رویداد باید «تغییر نگاه» باشد؛ تغییر از نگاهِ «اجرا‌محور» به نگاهِ «تعهدمحور». ما می‌خواهیم با تکیه بر مکتب ناخدا عباس، گفتمان «مداح تراز بوشهری» را نهادینه کنیم؛ مداحی که هم بومی است، هم عمیق و هم در برابر آرایش جنگ رسانه‌ای دشمن، هوشیار.

در پایان، یادواره ناخدا عباس دریانورد، میثاق‌نامه‌ای است برای تمام کسانی که دل در گروِ عزتِ ایران و عشقِ اهل‌بیت (ع) دارند. ما می‌خواهیم ثابت کنیم که بوشهر، با نخل‌های استوار و ناخدایانِ نغمه‌سرایش، همچنان پاسدارِ حریمِ هویت و ولایت باقی خواهد ماند. نام ناخدا عباس برای ما نه فقط یک صدا، که یک «مسیر» است؛ مسیری که از دلِ امواج خروشان آغاز می‌شود و به اقیانوسِ بیکرانِ شفاعتِ سیدالشهدا (ع) می‌پیوندد.