تاریکی خیابان کی تمام می شود؛

تاریکی خیابان ، نگاه های سنگین فروشنده هایی که بیرون از مغازه هایشان ایستاده اند و تو را دنبال می کنند و پژویی یشمی که پشت سرت راه افتاده است و برایت بوق می زند.

کد خبر: ۱۴۳۳۷۱

قدم تند می کنی و راننده پژو می خندد که : «سوار شو دیگه ! سوار شو!»
شرم ! سرافکندگی ! خنده کسانی که گوشه خیابان ایستاده اند و تماشایت می کنند ، خشم کسانی که سرتکان می دهند، از کنارت تند می گذرند و می گویند: «چه زمانه ای شده !»
پچ پچ رهگذران ، نگاههای کنجکاو و قدمهای تو که تندتر می شوند و مثل هر شب می پرسی از خودت : «این خیابان تاریک کی تمام می شود؛»

مزاحمت های خیابانی از شایع ترین نوع خشونت علیه زنان است که در سالهای اخیر شاهد رشد چشمگیر آن در جامعه بوده ایم. مزاحمت هایی چون متلک پرانی ، ولگردی ، تنه زدن و هر نوع عمل و لفظی که به نوعی آرامش و احساس امنیت عابران را از بین می برد و نوعی احساس نگرانی و ناراحتی برای عابر ایجاد می کند. مزاحمان خیابانی ، معمولا از هر رده سنی و هر قشری هستند. از مردی 40 ساله با قیافه ای متشخص تا کارگری 16 ساله . همچنین متلک پرانی و مزاحمت های این افراد فقط شامل دختران نمی شود. برای آنها سن اهمیت ندارد شاید اذیت کردن برای این افراد نوعی عادت است . بنا به گفته هادی سهرابی محقق و جامعه شناس ، از دید ساختاری ریشه چنین مساله ای در جامعه :
1- به تربیت خانوادگی و ادب اجتماعی افراد بر می گردد، افرادی که ایجاد مزاحمت می کنند معمولا دچار کمبودهای تربیتی هستند.
2- بالا بودن نرخ بیکاری ، چرا که جوانانی هستند که بعد از فراغت از تحصیل عملا فعالیت سازنده ای هم انجام نمی دهند و درمحیطهای عمومی هم حاضر هستند و بار حضور خود را بر جامعه تحمیل می کنند و در واقع معضل مزاحمت های خیابانی را تشدید می کنند.
3- بالا رفتن سن ازدواج برای آقایان ، این مساله وقتی به عامل بیکاری اضافه می شود معضل ناهنجار مزاحمت ها را پررنگ تر می کند چرا که ، این افراد به دنبال پاسخ دادن به نیازهای خود از طرق ناهنجار هستند و انباشتگی نیازهای جنسی ، باعث بروز پرخاشگری و تعرض به دیگران می شود.

حریم شخصی بانوان

از طرف دیگر برخی از روان شناسان درباره این مزاحمت ها می گویند: ممکن است این مزاحمت ها از تفکر مردسالارانه برخی از مردان نشات بگیرد که زن را حقیر می دانند و حریمی شخصی برای وی قائل نیستند. به همین دلیل این دسته از مردان به خود اجازه می دهند که نسبت به وی هتک حرمت و بی احترامی کنند. به همین علت این مزاحمت ها بیشتر به روح و روان دختران و زنان آسیب می رساند زیرا در این حالت زن تحقیر شده و اعتماد به نفس خود را از دست می دهد و همواره در حالت ترس و نگرانی به سر خواهد برد. مهرویه خنجری ، حقوقدان در خصوص این مساله می گوید: مزاحمت خیابانی از یک گفتار شروع می شود و ممکن است به اعمالی چون آدم ربایی ، تجاوز و... ختم شود و گستردگی این پدیده در جامعه قدرت هرگونه کنترل قانونی را سلب کرده و با توجه به تبدیل این عمل از یک عمل انحرافی به عمل هنجاری و تعداد زیاد مزاحمان خیابانی ، نیروی انتظامی و سیستم قضایی قادر به شناسایی و برخورد لازم با مزاحمان خیابانی نیست و به نظر می رسد هر چند ماده 619 قانون مجازات اسلامی تصریح می کند:هرکس در اماکن عمومی یا معابر متعرض یا مزاحم اطفال یا زنان بشود یا با الفاظ و حرکات مخالف شوون و حیثیت به آنان توهین نماید، به حبس از 2 تا 6 ماه و تا 74 ضربه شلاق محکوم خواهد شد. گرچه این مورد تنها یکی از قوانینی است که پیرامون احترام و ارج نهادن به قشر بانوان و تامین امنیت لازم جهت حضور و تردد این افراد در سطح اجتماع وضع شده ، اما این صراحت بیانی زمانی کامل و با ارزش می شود که درعرصه عمل نیز از سوی مسوولان تحقق یابد و از ضمانت اجرایی لازم برخوردار شود. ضمن این که به نظر می رسد مجازات تعیین شده در قانون نمی تواند آن گونه که دین اسلام بر اهمیت و مقام قشر بانوان تاکید داشته و شایسته زنان است ، حمایت لازم را از آنان داشته باشد چراکه اکثر مزاحمان خیابانی افراد رهگذر و غریبه هستند بنابراین نمی توان این مزاحمان را شناسایی و اقدام قانونی برایشان انجام داد و قانون مذکور صرفا برای مزاحمان آشنا کاربرد دارد آن هم در صورت وجود ادله لازم . یکی از مهمترین نتایج خسارت بار که از وجود این مزاحمت ها ایجاد می شود ، آثار روانی از قبیل اضطراب ، بدبینی ، افسردگی ، ترس ، حس حقارت و... است که به نحوی با شخصیت بانوان عجین شده که بسیاری از آنها حتی متوجه این آثار در وجودشان نمی شوند و در نتیجه موجب عدم تمرکز و کارایی مفید و لازم برای انجام امری است که بانوان برای آن انرژی صرف می کنند. خواه این انرژی برای علم و تحصیل باشد و خواه حرفه و مهارتشان . خنجری اضافه می کند: لازم به ذکر است در بسیاری از اوقات این مزاحمت ها خود عاملی می شود برای ارتکاب جرایم بیشتر و برای کاهش این معضل ، تزریق آموزش های فرهنگی و اخلاقی به جامعه ، بهره گیری از امکانات صداوسیما، آموزش و پرورش و دانشگاه ها و مهمتر از همه آموزش و تربیت خانواده را می توان برشمرد.

تیغی برنده تر از قانون

با توجه به این که مزاحمتهای خیابانی از مهمترین مشکلات شهرنشینی است ، این انحراف اجتماعی به قدری در جامعه گسترش یافته است که از یک نوع نابهنجاری تبدیل به واقعیت اجتماعی برای افراد شده است . به طوری که زنان و دخترانی که با این معضل روبه رو هستند مهمترین راه را سکوت می دانند. پس می بینیم این معضل به قدری در جامعه رواج پیدا کرده است که اکثر مردم نسبت به آن واکنش نشان نمی دهند و با بی تفاوتی با آن برخورد می کنند، گویا مردم آن را به صورت یک هنجار در جامعه قبول کرده اند. درست است که ما ابزار قانونی برای مبارزه با این معضل اجتماعی و فرهنگی را داریم ، اما تیغی برنده تر از قانون نیاز است و آن فرهنگ درستی است که از کودکی بیاموزد ، هر انسانی جدا از جنسیت اش ، حق آزادی و احساس امنیت و آرامش را دارد و هیچ فردی حق تجاوز به این حریم شخصی را ندارد.

شرایط خاص ارتکاب جرم

ارتکاب جرم در اماکن عمومی یا معابر: قانونگذار ازجمله شرایط اختصاصی تحقق بزه های مندرج در ماده 619 قانون تعزیرات را موکول به ارتکاب آنها در اماکن عمومی یا معابر عمومی کرده است . در تعریف اماکن عمومی می توان گفت مکان هایی هستند که هر گونه آمد و شد یا حضور اشخاص اعم از زن و مرد در آنها به آسانی و آزادی صورت می گیرد. معابر نیز اعم از کوچه ها ، خیابان ها ، گذرگاه ها و میادین است . به علاوه محلهای ویژه ای که برای استفاده همگانی یا برخی افراد خاص ، در ساعات معینی از شبانه روز دایر است ازجمله هتلها، رستوران ها ، ادارات ، بیمارستان ها ، نمایشگاه های عمومی و....
زن بودن مجنی علیه : ماده 619 صریحا از «زنان» در کنار اطفال به عنوان افراد بزه دیده یاد می کند. علت آن است که به دلیل آسیب پذیر بودن هر دو قشر از طرف دیگر به علت وضعیت فیزیکی زنان ، همیشه این قشر در معرض تهاجم و آسیب های گوناگون هستند بنابراین قانونگذار تلاش کرده با وضع این ماده از آنان پشتیبانی و مورد خواست عامه افراد جامعه را فراهم آورد. قطعا مقصود قانونگذار از بیان مفهوم کلی «زنان» صرفا دربر گرفتن آن بخش از افراد جامعه که به واسطه تاهل عنوان عرفی «زن» را به خود گرفته اند نبوده بلکه این مفهوم علاوه بر مورد بالا ، دختران یا دوشیزگان را هم دربر می گیرد.
مضاعف بودن الفاظ و حرکات مجرم با شان و حیثیت طرف مقابل : در واقع شان یا حیثیت یک فرد میزان اعتباری است که وی در جامعه دارد که بخشی از آن را از طریق توارث به دست آورده و بخش مهمی از آن را با تلاش خویش کسب نموده است و در واقع برای به دست آوردن گنج آبرو ، رنج و زحمت بسیاری را متحمل شده است ، آنچنان که میان مردم معروف است «آبروی خویش را ارزان به دست نیاورده ام که ارزانش به باد دهم». قانونگذار در ماده 619 قانون تعزیرات ، انجام عمل وهن آمیز را در صورتی محقق دانسته که مخالف شوون و حیثیت طرف متضرر از جرم باشد. مخالف بودن این گفتار یا کردار با شان و حیثیت ، امری نسبی است و بستگی به عرف و شخصیت طرف دارد لذا موهن بودن یا نبودن یک لفظ و به اعتبار زمان و مکان و وضعیت اجتماعی و طبقاتی طرفین قضیه تغییرپذیر است بنابراین لفظ یا عمل موهن که مبنای تعیین مجازات قرار می گیرد باید صریحا و دقیقا در حکم دادگاه تشریح شود. اهمال در این مورد ممکن است باعث نقض حکم شود.
تعقیب مجرمانه : تعرض ، مزاحمت یا توهین به یک زن با به کار بردن لفظ یا الفاظ یا انجام حرکات زشت و مخالف شوون و حیثیات محقق می شود. با این وضعیت تکلیف جامعه و نقش مسوولان ذی ربط در قبال این معضل چیست و بهترین راهکار کدام است؛ به واقع می توان گفت در شرایط فعلی ، آموزش پسران جوان نسبت به عواقب و پیامدهای منفی روابط آزاد و بی قید و بند با جنس مخالف ، تشویق آنها به عدم ایجاد مزاحمت های خیابانی و برنامه ریزی برای اوقات فراغت آنان در محیط بیرون از منزل و نیز آگاهسازی آنها نسبت به صدمات روحی و روانی این گونه مزاحمت ها بر زنان و دختران امری ضروری است که اجرای آن در وهله اول به عهده پدران و مادران در نهاد مقدس خانواده است .همچنین با توجه به این که تحقیقات انجام شده ، سرآغاز بسیاری از مزاحمت های خیابانی را دوران درس و تحصیل و بویژه مقطع دبیرستان عنوان می کنند ، اهتمام و جدیت مسوولان آموزشی در تعلیم آداب و معاشرت اسلامی با هدف مطلع ساختن پسران دبیرستانی از زمینه های انحراف در خارج از محیط مدرسه نکته ای اساسی و لازم الاجراست که نیاز به صراحت کلامی و رفتاری متولیان نظام آموزشی و تدبیر ویژه آنها در این زمینه دارد البته منظور از صراحتی که در بالا بدان اشاره کردیم ، هرگز تندخویی و عصبانیت در رفتار و گفتار نیست ، بلکه مراد از این تعبیر، اطلاع رسانی شفاف و گوشزد کردن مضرات و زیانهای مزاحمت های خیابانی به پسران ، از طریق بحثهای مشاوره ای و به قصد کاهش این معضل در جامعه است . رویه ای که بیشترین میزان تاثیرگذاری را می تواند به همراه داشته باشد.

نقش آموزش های مذهبی

برای کاهش این معضل باید تفکر دینی و مفهوم انسان بودن و احترام به انسان دیگر را بیشتر در فضای جامعه گسترش داد زیرا ارزش احترام به زن وقتی است که یک فرد به زن ، مادر و خواهر دیگران نیز احترام بگذارد.

سخن آخر

از این حقیقت نباید غافل باشیم که این تخلف اجتماعی در واقع احترامی به شان و منزلت بانوان جامعه و هتک حرمت خون زنان شهیده است. پس باید با صراحت بیشتری بر اجرای قوانینی در این زمینه همت کرد تا شرمسار روح شهیده های انقلاب اسلامی نگردیم.

تعرض یا مزاحمت

تعرض : معنای لغوی آن دست درازی کردن است و مقصود از تعرض در مفهوم مورد نظر قانونگذار ، هر حالت ، حرکت یا رفتار و گفتاری باشد که بر آسایش و رفت و آمد آزادانه یک زن به عنوان یک فرد محترم و آزاد جامعه انسانی لطمه وارد می سازد.
مزاحمت : در واقع معانی تعرض و مزاحمت تا حدود زیادی به هم نزدیکند و اگر بخواهیم تفکیک عرفی بین معانی این دو قائل شویم ، شاید بتوانیم این استنباط را داشته باشیم که در تعرض میزان رنج و زحمتی که بر شخص مجنی علیه وارد می شود و در واقع ضربه روانی که مجرم با تحمیل خویش به طرف مقابل وارد می آورد بیش از مزاحمت است.
شخص مزاحم صرفا با گفتن الفاظ یا انجام حرکاتی به آزار مجنی علیه می پردازد ولی شخص متعرض ادای همین الفاظ و انجام همین حرکات را همگام با آزار فیزیکی مثل تنه زدن انجام می دهد.