:
اگر بی تفاوت بخواهیم برویم سر اصل قضیه ، باید بگوییم تعدادی از دوبلورهای درجه یک ، باتجربه ، حرفه ای ، کار کشته و استاد ، همواره در طول این سالها، در نوشته ها، تحلیل ها، خاطره ها و تاریخ نگاری ها، نامشان
کد خبر: ۱۱۹۰۱۲
در حاشیه همکاران دیگرشان بوده ؛ همکارانی که پرکارترند، اهل سروصدای بیشترند و خلاصه بیشتر به چشم می آیند (در واقع به گوش می رسند!) همیشه تا از دوبله و حرفه گویندگی سخن به میان می آید، بیشتر کسانی که شناختی نسبی از این حرفه و بزرگانش دارند، می روند سراغ چند تا اسم. مثل دوبلور آلن دلون و آل پاچینو (خسرو خسروشاهی) ، دوبلور مارلون براندو و پل نیومن (چنگیز جلیلوند) ، دوبلور آنتونی کویین و ریچارد برتن (منوچهر اسماعیلی) ، دوبلور سوفیا لورن و الیزابت تیلر (مرحوم ژاله کاظمی) ، دوبلور هنری فاندا و جیمز استوارت (ناصر طهماسب) ، دوبلور همفری بوگارت (حسین عرفانی) ، دوبلور رابرت رد فورد (جلال مقامی) و... در این که نام این افرادی که در داخل پرانتز آمد ، همراه چند نام دیگر ، سرمایه ، افتخار و آبروی دوبله ایران بوده و هستند ، جای هیچ تردیدی نیست. حتی تعدادی از این نامبردگان (مثل اسماعیلی و طهماسب) به هیچ وجه اهل خودنمایی و جلوه گری نیستند ، بلکه آنقدر توانا و گرانقدرند که هیچ کس نمی تواند نقش مهم آنان را در رشد کیفیت صنعت دوبله ایران نادیده بگیرد. اما در این سالها ، نامهای بسیاری بوده اند که به اندازه لیاقت شان ، حرمت گذاشته نشده اند. از مرحوم عزت الله مقبلی ، مرحوم ایرج ناظریان ، رفعت هاشم پور ، بهرام زند ، منوچهر والی زاده ، ناصر ممدوح ، پرویز ربیعی ، خسرو شایگان و هوشنگ لطیف پور (که امیدواریم هر دو هر چه زودتر از بستر بیماری برخیزند) ، مینو غزنوی ، زهره شکوفنده ، اکبر منانی ، حسین کسمایی ، منوچهر زمانی و... گرفته تا احمد رسول زاده که امسال یکی از چهره های ماندگار عرصه فرهنگ و هنر معرفی شد. در این نوشته قصد داریم به نقش رسول زاده در دوبله بپردازیم و ناچاریم به سراغ کارهای شاخص این هنرمند دوست داشتنی و متواضع برویم. رسم است که در این جور جملات که درباره کسی می نویسند ، دائما تذکر می دهند فلانی در چه سالی به دنیا آمد ، در چه سالی فارغ التحصیل شد، در چه سالی کارش را شروع کرد و... اما اجازه بدهید ما از خیر این نوع اطلاع رسانی بگذریم ، چون تا دلتان بخواهد برای پیدا کردن بیوگرافی هنرمندان منبع هست. می خواهیم بدانیم چرا داوران همایش «چهره های ماندگار» پس از پرویز بهرام در سال گذشته ، امسال از میان دوبلورها به سراغ احمد رسول زاده رفته اند. اگر منصف باشیم و کلاهمان را قاضی کنیم ، می بینیم که با وجود ارزش و ماندگاری کار کسانی که نامشان آمد، باید از رسول زاده تجلیل می شد. اگرچه او در سالهای اخیر چندان پرکار نیست ، اما کیست که صدای خاطره انگیزش را به خاطر نداشته باشد؛ گرما و حزن صدای او، آنقدر دلنشین و آرام کننده است که حتی اگر کسی بکلی با مقوله دوبله بیگانه هم باشد ، کنجکاو می شود که بداند این صدای منحصربه فرد از آن کیست. این سوال در دهه 40 برای کسانی به وجود آمد که فیلمهای اورسن ولز را می دیدند ، در دهه پنجاه بینندگان فیلمهای جیمزمیسون دنبال این بودند که صاحب این صدا را تشخیص دهند اما در دهه شصت خیلی ها می خواستند بدانند که به جای آنتونی کویین در «عمر مختار» و به جای محمدعلی کشاورز در اغلب فیلمها و سریال هایش (البته به استثنای «هزار دستان» با صدای جاودانه منوچهر اسماعیلی روی شخصیت فراموش نشدنی شعبون استخونی) چه کسی حرف می زند. نام دوبلور شخصیت ابوطالب در فیلم «محمد رسول الله» چیست و کیست؛ این آقا که با صدای محزون و خسته اش روی مستندهای جذاب و نوستالژیک «راز بقا» نریشن (گفتار متن) می گوید؛ نام این هنرمند قدیمی احمد رسول زاده است. کسی که سوای همه این تجربه ها، مدیر دوبلاژ بسیاری از دوبله های شاهکار هم بوده است. از سرپرستی گویندگان سریال قدیمی ناصر تقوایی (که مدیر دوبلاژش هوشنگ لطیف پور بود) تا مدیریت دوبلاژ فیلمهای عظیمی چون «برباد رفته» و... رسول زاده به جای اورسن ولز ، با چنان مهارتی حرف زد ، که صدای هیچ کس در طول این سالها ، به اندازه او متناسب این بازیگر نبود. این روند از جوانی ولز در فیلم «همشهری کین» شروع شد و تا سالهای پیری او ادامه یافت . در تمام فیلمهای ولز (چه آنها که دوبله نشد و چه آنها که صدای دوبلور دیگری رویش بود) احساس می کنیم که صدای رسول زاده است که به شخصیت های او در «امبرسون های باشکوه» ، «مردسوم» ، «نشانی از شهر» ، «اتللو» ، «محاکمه » و... جان می دهد. صدای رسول زاده را در شاهکار فرد زینه مان «مردی برای تمام فصول» به یاد بیاورید که در کنار صدای بزرگان دیگر این کار ، چه مجموعه همگون و فراموش نشدنی ای می سازد. این دوبلور بزرگ در شرایطی در «عمر مختار» به جای آنتونی کویین صحبت کرد ، که همه این بازیگر بزرگ را یا صدای منوچهر اسماعیلی (در بیشتر فیلمهایش) به یاد می آورند و یا با صدای چنگیز جلیلوند (مثلا در فیلم معروف «زوربای یونانی»). اما رسول زاده در «عمرمختار» آنقدر خوب حرف زد که پس از آن ، خیلی ها که با دوبله آشنایی نداشتند ، احساس می کردند که این محمد علی کشاورز بوده که به جای آنتونی کویین حرف می زده. با این همه ، رسول زاده در کنار پرویز بهرام ، ناصر ممدوح ، ژرژ پطروسی و چند تای دیگر ، استاد بلامنازع گویندگی روی فیلمهای مستند است . خودش گفته که در دهه 50 ، خیلی اتفاقی وارد این عرصه شد و کارش نتیجه داد. در 30 سال گذشته ؛ او گفتار متن بسیاری از مستندهای خاطره انگیز را گفته که از همه مهمتر «راز بقا» است که گاهی احساس می کردیم صدایی که می شنویم ، از تصویری که می بینیم ، جذاب تر است. رازهای بقا و ماندگاری رسول زاده را همچنان می توان کشف کرد.
