تا توانی به جهان خدمت محتاجان کن

در تمامی ادیان توحیدی نیز اخلاق در تمامی ابعاد آن از جایگاهی رفیع برخوردار است. کافی است تنها به یک حدیث شریف از رسول اکرم(ص) توجه شود که فرمودند: انّی بُعثتُ لاتمّم مکارم الاخلاق، یعنی همانا من برای کامل کردن مکارم اخلاقی برگزیده شدم.

یکی از کتاب‌های مفید و خواندنی درباره این موضوع که برای تمامی اقشار جامعه بخصوص جوانان قابل استفاده است توسط جناب جواد محدثی از نویسندگان ارزشمند معاصر تالیف و منتشر شده است.

این کتاب که تاکنون بارها تجدید چاپ و مورد اقبال عمومی واقع شده در 27‌بخش به بیان ابعاد مختلف اخلاق معاشرت و به عبارت دیگر اصول و قواعد اخلاقی در روابط اجتماعی پرداخته و با قلمی روان و خوشخوان، خواننده را با این اصول و آثارعمل به آنها آشنا می‌کند. عناوین برخی از بخش‌های این کتاب چنین است:

ادب، با همسایگان، کارگشایی، هنر گوش دادن، برخورد کریمانه، عزّت نفس، نقدپذیری، صداقت و...

حال چند عبارت از بخش دوازدهم این کتاب درباره کارگشایی:

«در روابط اجتماعی، کسانی بر دل‌ها حکومت می‌کنند که دلشان را خانه مِهر مردم کرده باشند. برعکس، آنان که «خود» را بیش از همه می‌پسندند و «خود» را بیش از دیگران دوست دارند و آسایش و راحتی خود را بر دیگران ترجیح می‌دهند، نه نزد خدا و رسول اعتباری دارند، نه در دل و جان مردم، جایی و موقعیتی!

گوهر «خدمتگزاری به مردم»، تنها در دل‌های وارسته از منیت و خودخواهی یافت می‌شود. خدای مهربان، بندگانش را دوست دارد. کسانی را هم که به بندگان خدا خدمت و مهربانی کنند، دوست می‌دارد و این مقتضای محبت و علاقه است.

تا توانی به جهان، خدمت محتاجان کن

به دمی یا درمی، یا قلمی یا قدمی!

...خدمت، سرمایه سروری

خیلی‌ها به سیادت، سروری، عزّت و محبوبیت علاقه‌مندند، ولی راه به‌دست آوردن آن را نمی‌دانند. اصلا سخن را این گونه عنوان کنیم:

در دل‌هایمان چه اندازه «جا» برای دیگران باز کرده‌ایم؟ در زندگیمان چه میزان وقت، به مردم اختصاص داده‌ایم‌؟

و ... اساسأ تا چه حد به فکر مردم و

مشکلات، رنج‌ها و اندوه‌های آنانیم؟

شاید کسانی بگویند: ما خود، گرفتاری‌های فراوان داریم. اگر گریستن است، باید به حال خود بگرییم و اگر کمک است، خود محتاج به کمکیم، ولی ایثار و فتوّت و جوانمردی چه می‌شود؟

اگر مسائل و مشکلات مسلمانان برایمان اهمیتی نداشته باشد که اصلا مسلمان نیستیم! چون مسلمانی تنها به اسم و شناسنامه و نماز نیست. بخش عظیمی از محتوای اسلام را نوعدوستی، ایثار، خدمت به دیگران، کمک به درماندگان، کارگشایی برای مشکلات مردم و دستگیری از گرفتاران تشکیل می‌دهد...

هر که خدمتگزار جامعه باشد، از حق‌شناسی مردم بهره‌مند می‌شود و هر که به مردم نیکی کند، در دل‌ها جای می‌گیرد...

این حقیقت را پیش از هر چیز، در حدیث می‌خوانیم که: سید القوم خادمهم؛

سرور هر گروهی، خدمتگزار آنان است...

خدمتگزاری به بندگان خدا، غیر از آن‌که رسالت دولتمردان و مسئولان اجرایی و متصدیان امور در ادارات و نهادهاست، وظیفه هر یک از ما در معاشرت با همنوعان خودمان است.

علیرضا مختارپور

دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور