رژه کلمات برای سربازان عدالت

بیانات رهبر انقلاب در رابطه با موضوعات مختلف، همواره از موثق‌ترین منابع برای محققان و پژوهشگران بوده است؛ از همین روست که هر سال چند کتابی منتشر می‌شود که هر یک تلاش دارند بخشی از بیانات را در پاسخ به پرسش‌هایی منتشر کنند. تازه‌ترین نمونه، «کتاب عدالت» است با دو عنوان فرعی «چگونه با عدالت رفتار کنیم؟»و «عدالت و عدالت‌خواهی در اندیشه آیت‌ا...‌ العظمی خامنه‌ای» به بازار کتاب آمده؛ کتابی که از همان روی جلد، تفاوت‌های خود را با دیگر نمونه‌ها نشان می‌دهد؛ اثری که یکی از نویسندگانش به جام‌جم می‌گوید می‌خواهد کاربردی و عملیاتی، به حل مساله بپردازد به جای این‌که به گوشه کتابخانه برود و خاک بخورد.

اما کتاب عدالت، شامل چه مضامین و سرفصل‌هایی است؟ به پرسش‌هایی از این دست پاسخ خواهیم گفت. اما از این هم غافل نشویم که این روزها، با تاکید دوباره رهبر انقلاب بر اهمیت برقراری عدالت اجتماعی، گفتمان عدالت‌خواهی به صدر مطالبات مردمی صعود کرده و مورد توجه قرار گرفته است.

کتابی عملیاتی برای سربازان عدالت

کتاب عدالت، شامل مجموعه‌ای از بیانات رهبر انقلاب اسلامی با موضوع عدالت و عدالت‌خواهی است و در انتشارات انقلاب اسلامی منتشر شده است؛ کتابی کاربردی یا به قول گردآورندگان آن، کتابی عملیاتی برای حل مساله. از همین روست که در معرفی این کتاب از مخاطبان آن به «سربازان عدالت» تعبیر شده؛ کسانی که می‌توانند این کتاب را بخوانند تا به بیانات عمل کنند تا این‌که صرفا مطالعه‌اش کرده باشند.

در این کتاب سعی شده است تا سوالات گوناگون مطرح در این حوزه براساس بیانات رهبر انقلاب پاسخ گفته و محتوایی «کاربردی» و ناظر به «حل‌مساله» در اختیار مخاطب قرار گیرد. از آنجا که کتاب تلاش داشته یک کتاب عملیاتی باشد، بر این اساس محتوا در دو قالب ساختاری ذیل چینش داده شده است؛ بخش اصلی و بخش مکمل. در بخش اصلی کتاب در ذیل چهار بخش با عنوان چرا باید عدالت‌خواه باشیم، برای تحقق عدالت باید چه‌کار کرد، چگونه عدالت‌خواهی کنیم و بایدها و نبایدهای عدالت‌خواهی تلاش شده همه سوالاتی که در این زمینه امکان طرح‌شدن دارند مطرح و با استفاده و استناد به بیانات رهبر انقلاب اسلامی به آنها پاسخ مناسب داده شود. در بخش مکمل کتاب نیز نمونه‌های عینی عدالت‌خواهی در قالب چهار بخش درس‌ها و سیره امام علی(ع) از نگاه رهبری، تبیین دستاوردهای انقلاب و نظام اسلامی در گسترش عدالت، نگاهی به اقدامات رهبر معظم انقلاب در حوزه عدالت‌گستری و تذکرات ایشان در مسیر تحقق عدالت و دنبال کردن عدالت‌خواهی مورد توجه قرار گرفته است.

مهران کریمی‌ سادات‌محله که این کتاب به کوشش او و سیدعلی کشفی گردآوری شده، درباره خصیصه کاربردی کتاب به جام‌جم می‌گوید: «اساسا مساله‌شناسی‌ای که براساس آن این کتاب شکل گرفت، نیازسنجی در جامعه و بخصوص بین جریان انقلابی درباره عدالت‌خواهی بود. وقتی خواستیم کتاب را تدوین کنیم، به این اندیشیدیم که چه باید کرد تا این کتاب، محصولی برای کتابخانه‌ها و صرفا برای مطالعه نباشد، بلکه بر اساس راهبردها و راهکاریابی که در اختیار می‌گذارد، بتواند در حوزه اجتماعی و فکری و گفتمانی و سیاسی، به اقدام و عمل مناسب تشویق کند. بر همین اساس، نیازسنجی مورد نظر شکل گرفت و مبحث را با برخی فعالان دانشجویی و فعالان اجتماعی حوزه عدالت‌خواهی مطرح و در واقع سوالات آنها را در طرح کتاب لحاظ کردیم و با این نگاه سراغ بیانات رهبری رفتیم تا کتاب هر چه بیشتر کاربردی شود».

مساله‌شناسی اجتماعی و تدوین کتاب

کریمی همچنین درباره این‌که این نیازسنجی و مساله‌شناسی چه مراحلی را سپری کرده تا به تدوین کتاب رسیده، می‌گوید:ما در واقع با فعالان اجتماعی حوزه عدالت‌خواهی مشورت کردیم. نظرسنجی گسترده نبود بلکه گفت‌وگوهایی مشخص و معطوف به تولید کتاب بود. این مقدمه لازم بود تا به مساله‌شناسی مورد نظرمان در محتوای کتاب نزدیک شویم. مرحله بعدی، مطالعه گسترده بیانات رهبر درباره عدالت و مترادفات آن بود. البته این را تاکید کنم که نتایج به دست آمده در مرحله مساله‌شناسی، به متن بیانات تحمیل نشد، بلکه ما خواستیم با این نیازسنجی به هر چه کاربردی‌شدن کتاب کمک کنیم.

روزهای داغ گفتمان عدالت‌خواهی

دو دیدار اخیر رهبر انقلاب با اقشار مختلف جامعه و بیاناتی درباره لزوم برقراری کامل عدالت اجتماعی، دوباره گفتمان عدالت‌خواهی را بر صدر مطالبات مردمی نشانده است. حالا انتشار کتابی از بیانات ایشان درباره عدالت‌خواهی، تقارن مبارکی با فضایی که سخنان اخیر ایشان ایجاد کرده، پیدا کرده است. همین تلاقی، با وجود این‌که کتاب از بیانات اخیر خالی است، می‌تواند به بیشتر دیده‌شدن و خوانده‌شدن کتاب کمک کند. این نکته‌ای است که کریمی نیز به آن اذعان دارد. او در این باره می‌گوید:کارهای مقدماتی شکل‌گیری این کتاب، سه سال پیش آغاز شد. کتاب، دو سخنرانی اخیر حضرت آقا درباره عدالت را دربر ندارد اما با این حال در روزهایی منتشر شده که شاهد تاکیدات دوباره ایشان بر این مبحث هستیم.

کتابی برای همه

«کتاب عدالت» دومین کتابی است که انتشارات انقلاب اسلامی، با سویه کاربردی‌‌کردن گردآوری بیانات رهبر انقلاب روانه بازار کتاب کرده است. کتاب اول، «روش تحلیل سیاسی» نام داشت. کریمی می‌گوید در آن کتاب نیز سعی شده با نگاه کاربردی و برای حل مساله موضوع مورد پرداخت واقع شود.

این پژوهشگر می‌گوید: روش تحلیل سیاسی، کتابی بود برای جامعه مخاطب خاص. در واقع این کتاب، مخاطب خود را طلاب، تحلیلگران سیاسی و در کل قشر فعال فرهنگی و اجتماعی می‌دید. با مطالعه این کتاب، روش تحلیل سیاسی را از منظر حضرت آقا درمی‌یابیم. تفاوت اصلی آن کتاب، با کتاب عدالت در این است که کتاب جدید با توجه به مضمون اجتماعی‌اش، مخاطب بیشتری را مدنظر دارد.

به اضافه اینکه ...

گرافیک چشم‌نوازِ کتابی خواندنی

اولین نکته‌ای که با همان نگاه نخست به جلد کتاب عدالت به چشم می‌آید، طراحی گرافیک جذاب و چشم‌نواز آن است؛ طرحی که از جدیت‌های کاذب معمول فراتر رفته و خواسته ارتباط نزدیک‌تری با بیشتر مخاطبان ایجاد کند. این طراحی، چندان برای کتاب‌هایی از این دست که محتوایی بسیار جدی را پوشش می‌دهند معمول نیست، اما از طرفی با توجه به هدف کاربردی و عملیاتی کتاب، به نظر می‌رسد طراحان این مجموعه خواسته‌اند از گرافیکی عمومی‌تر و مردم‌پسندتر بهره ببرند. مهران کریمی به عنوان یکی از گردآورندگان متن کتاب، درباره این‌که طراحی جلد این کتاب از کلیشه‌های معمول فراتر رفته به جام‌جم می‌گوید: فرم و ساختار این اثر براساس ایده و مضمون اجرا شده است؛ کتابی که نمی‌‌خواهد انتزاعی باشد و از طرفی ناظر بر حل مساله هم باشد و از سوی دیگر هم با جوانانی روبه‌روست که تا این حد با آلترناتیوهای مطالعه مواجه است، باید فرمی متناسب با این محتوا و مخاطب طراحی کند. ما هم در طرح جلد و هم در گرافیک متن، سعی کردیم این نگاه را حفظ کنیم.