سه ضلع مثلث معضل زباله های بیمارستانی شامل تفکیک ، ضدعفونی ، حمل و امحای آنها را وزارت بهداشت ، شهرداری و سازمان مدیریت و برنامه ریزی تشکیل می دهد. وزارت بهداشت به عنوان ناظر و مسوول تولید این نوع زباله در بیمارستان ها مسوولیت تفکیک این نوع زباله از زباله های غیرعفونی و معمولی را دارد که هنوز این مهم در همه مراکز درمانی کشور رعایت نمی شود. از سویی ، شهرداری با توجه به ویژه بودن این نوع زباله و خطرات آن ، کار حمل و امحای آن را نیز ویژه می داند و تامین هزینه و بار مالی آن را با تاکید تفکیک زباله عفونی در محل تولید از سوی وزارت بهداشت الزامی اعلام می کند. بحث تفکیک و حمل جداگانه این نوع زباله در حالی مطرح می شود که طبق استانداردهای بهداشت جهانی ، در مرحله اول خروج این نوع زباله ها از محل تولید (مراکز درمانی) ممنوع است . مراکز درمانی با تجهیز به وسایل ضدعفونی این نوع زباله ها و نصب دستگاه بی خطرسازی زباله های عفونی باید کار تفکیک و بی خطرسازی آنها را در محل تولید انجام دهند که تنها 5
درصد بیمارستان های کشور به دستگاه زباله سوز مجهز هستند. زباله های بیمارستانی شامل زباله های اتاق عمل ، پاتولوژی ، بافتهای چرکین ، سرنگها ، مواد رادیواکتیو و کیسه های حاوی خون و ادرار هستند که باید پس از بی خطرسازی دفن شود. کیسه های حاوی خون و ادرار چون از مواد پلاستیکی شفاف ساخته شده است براحتی از سوی افراد سودجو جمع آوری و بازیافت می شود و به صورت غیربهداشتی به شکل مواد پلاستیکی موجود در بازار توزیع می شود. همچنین این عفونت ها در صورت بی توجهی در دفع و دفن می تواند به محیطزیست و آبهای زیرزمینی آسیب برساند.
70 میلیارد تومان برای زباله ها
طبق ماده 7 قانون مدیریت اجرایی پسماندهای بیمارستانی مصوب سال 83 مدیریت پسماندهای پزشکی شامل تمامی مراحل تولید ، حمل ونقل و امحای نهایی به تولیدکننده واگذار شده و براساس ماده 38 آیین نامه اجرایی ، سازمان مدیریت و برنامه ریزی هم مکلف به تامین اعتبارات لازم در بودجه های سنواتی شده است . طبق اعلام مسوولان وزارت بهداشت ، برای به حداقل رساندن خطر انتشار عوامل بیماری زای زباله های عفونی و بی خطرسازی آنها در 505 بیمارستان کشور ، به 70 میلیون تومان اعتبار نیاز است . ملک احمدی ، رئیس اداره مبارزه با ناقلان و مواد زاید وزارت بهداشت ، در این خصوص به ایسنا می گوید: از سیاست های وزارت بهداشت بی خطر کردن زباله های عفونی در بیمارستان و تحویل آن به شهرداری برای حمل و نقل و دفع نهایی است ، چنانچه این سیاست بهداشتی بدرستی پیاده شود ، وزارت بهداشت به رسالت خود عمل خواهد کرد. وی با بیان این که بیمارستان های دولتی به لحاظ قانونی اجازه بی خطر کردن زباله های عفونی را دارند ، ادامه می دهد: از پیشنهادات شهرداری تهران در سال 83 ایجاد زباله سوز مرکزی در شهر تهران بوده است که براساس برآورد آنان ، اجرای این طرح نیازمند اخذ 2500 تومان هزینه از بیمارستان ها به ازای تولید هرکیلوگرم زباله عفونی است . این رقم نه تنها به لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه نیست بلکه با ایجاد زباله سوز مرکزی ، کلانشهر تهران با مشکلاتی نظیر تشدید آلودگی هوا و حمل ونقل زباله عفونی روبه رو می شود. ملک احمدی بهترین راه برای مدیریت زباله های عفونی را تجهیز بیمارستان ها به سیستم غیرسوز عنوان می کند و می گوید: برای تجهیز 505 بیمارستان کشور به این سیستم اعتباری بالغ بر 70 میلیارد تومان نیاز است که متاسفانه هنوز موافقتنامه ای مبادله نشده است . معاون سلامت وزارت بهداشت نیز به فارس می گوید: امسال برای ساماندهی زباله های بیمارستانی و اصلاح سیستم دفع فاضلاب آن 70 میلیارد تومان بودجه درخواست کرده بودیم که فقط 2 میلیارد تومان آن در مجلس تصویب شد و مطمئن نیستیم همین مقدار اعتبار هم به طور کامل در اختیار وزارت بهداشت قرار گیرد.
سازمان مدیریت وارد نشد
بحث کمبود اعتبار بودجه در خصوص زباله های بیمارستانی فقط مختص امسال نیست. در چند سال اخیر بارها این مساله مطرح شده اما به رغم تهدید سلامت جامعه با تفکیک نادرست و بی توجهی به بی خطرسازی این زباله ها از سوی وزارت بهداشت و حمل و دفن غیربهداشتی آن از سوی مسوولان شهرداری که حتی از سوی شورای شهر تهران نیز در جلسات مختلف مطرح شده ، هنوز در خصوص تامین اعتبار اتفاقی نیفتاده است. با این تفاسیر سازمان مدیریت و برنامه ریزی باید برای تامین این اعتبار ، اقداماتی را در پیش بگیرد.