فراغ‌نامه‌ای برای دُردانه امام هشتم (ع)

کم‌سن و سالی ایشان زمینه برخی تردیدها را در میان شیعیان به‌وجود آورد و از این رو دسته دسته به ملاقاتشان می‌رفتند و سوالاتی را برای امتحان از ایشان می‌پرسیدند که پاسخ‌های روشن آن امام همام هر گونه شک و تردیدی را برطرف می‌کرد. آن دوران با توجه به رواج ترجمه‌های فراوان از کتب‌ گوناگون باعث گسترش علوم مختلف بین مسلمین شد و البته از این رهگذر هم فرقه‌های گوناگون دینی و غیردینی زمینه رشد پیدا کردند و هرکدام هم گفتمانی را در حوزه‌های مختلف بسط و گسترش دادند. در چنین شرایطی حضور امام جواد در بسیاری از مباحث علمی با گروه‌های گوناگون باب توجه بیشتر جامعه اسلامی را نسبت به گفتمان اهل بیت و مذهب شیعی باز کرد.

در متون تاریخی نقل شده است وقتی مأمون تصمیم گرفت دخترش، ام‌فضل را به همسری امام جواد(ع) دربیاورد، بسیاری از بزرگان بنی‌عباس به او اعتراض کردند. مأمون در پاسخ به آنها گفت: من به این دلیل او را به دامادی خودم برگزیدم که با کمی سن، در علم و فضیلت بر همه اهل زمان برتری دارد و اعجوبه‌ای است در علم و دانش.

برابر با گزارش برخی منابع، فضای درس و بحث و مکتب فکری امام جواد(ع) بسیار پررونق بود، اما با این وصف، میزان مراقبت و فشار دستگاه خلافت نیز در این دوره افزایش بیشتری پیدا کرده بود. شیعیان و برخی از علاقه‌مندان به معارف دینی با سختی و دشواری زیادی به محضر امام محمد تقی(ع) راه می‌یافتند.

سرانجام در آخرین روز ذی‌القعده سال 220 هجری آن حضرت با توطئه خلیفه عباسی به شهادت رسیدند. مرقد مطهر ایشان در کنار جد بزرگوارشان، امام موسی کاظم (علیه‌السلام) در شهر کاظمین، زیارتگاه دوستداران اهل بیت است.

فتاح غلامی

جام‌جم