چرا قدر جنگل را نمی‌دانند؟

برخی حریق‌ها هم به صورت طبیعی رخ می‌دهد. در ‌آتش‌سوزی طبیعی جنگل‌ها درست است که مداخله بیرونی برای جلوگیری و مهار آنها لازم است، اما خیلی زود اکوسیستم‌ها می‌توانند خودشان را بازسازی کنند و به وضعیت طبیعی خودشان برگردند.

دوم:‌ جنگل‌های ایران بویژه جنگل‌های متراکم در شمال که تحت‌عنوان جنگل‌های هیرکانی یا جنگل‌های خزری می‌شناسیم هم از لحاظ تاریخی شناخته‌شده‌تر هستند و هم اهمیت آنها در نظام قانونگذاری ما خیلی پررنگ دیده شده است. این جنگل‌ها دارای ظرفیت‌های زیادی هستند. نگاه ما به این جنگل‌ها به سبب سهم کمی که از وسعت اراضی ایران اشغال می‌کنند باید به‌گونه‌ای دیگر باشد، به این مفهوم که برخلاف سایر منابع که فراوانی بیشتری دارند باید به آنها نگاه ویژه‌تری کنیم و برای حفظشان بکوشیم. از این نظر نگاه ما در مدیریت جنگل‌ها باید وسواس‌گونه باشد.

این جنگل‌ها بویژه به دلیل بدرفتاری‌هایی که طی دهه‌های گذشته در موردشان صورت گرفته با کاهش ظرفیت تولید مواجه شده‌اند و اگر باز هم بخواهیم نگاه اشتغالزا به آنها داشته باشیم، ممکن است باز هم روند تخریب‌شان افزایش یابد. حتی در حوزه‌های گردشگری هم ما بشدت به جنگل‌هایمان آسیب رسانده‌ایم، بنابراین آن‌طور که به نظر می‌آید، جنگل‌های ایران هم‌اکنون نمی‌توانند به عنوان منابع اشتغالزا عمل کنند، چون بشدت آسیب دیده‌اند.

سوم: از منظر اقتصادی جنگل‌ها جزو دارایی‌های طبیعی تولید نشده هستند. به این مفهوم که انسان در فعل و انفعالات مناسبات تولیدی، آنها را ایجاد نمی‌کند بلکه توسط طبیعت ایجاد شده‌اند. اگر ما این سرمایه‌گذاری را کرده بودیم به عنوان مثال جنگل‌ها را به صورت «دست کاشت»‌ مانند خیلی از جنگل‌های اروپا شکل می‌دادیم طبیعتا برای جلوگیری از هدررفت سرمایه مان برای نگهداری‌شان خیلی وسواس به خرج می‌دادیم، ولی متاسفانه چون نقشی در ایجاد این جنگل‌ها نداشته ایم، آتش‌سوزی آنها آن‌طور که باید برای مسئولان مهم نبوده است و به همین علت ما بخشی از این دارایی‌های حیاتی را از دست داده‌ایم.

دکتر مصطفی پناهی

استاد دانشگاه