حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
رییس جمهور: به نام احترام به زندگی همه انسانها باید بی اما و اگر با تولید و تکثیر سلاح های کشتار جمعی مخالفت کنیم
حجتالاسلاموالمسلمین سیدمحمد خاتمی، صبح روز شنبه در مراسم افتتاح کنگره بینالمللی اخلاق زیستی در جمع میهمانان داخلی و خارجی گفت: اهتمام به اخلاق در همه عرصههای فردی - جمعی و ساحتهای علمی و فرهنگی و اجتماعی یک فریضه است.
به گزارش ایسنا ، متن کامل سخنان رییسجمهور بدین شرح است:
خدای را سپاسگزارم که سال 1384 را با بحثی دربارهی اخلاق شروع کردیم.اخلاق زیستی جزئی از اخلاق به معنای عام است و این امر را به فال نیک میگیرم که در این بهار طبیعت ، بحثی را دربارهی موضوعی آغاز کردهایم که گمشده اصلی بشر است و شاید مشکلات بشر امروز به خاطر درماندگی از اخلاق باشد.
به همهی خانمها و آقایان ، میهمانان داخلی و خارجی خیر مقدم میگویم و سخن خود را با چند بیت از اشعار سعدی که در واقع مبنا و منشأ سعادت و اخلاق حقیقی و با این روزها که آغاز بهار است ، مناسبت دارد ، زیور میبخشم:
به جهان خرم از آنم که جهان خرم ازوست...
عاشقم بر همه عالم که همه عالم ازوست
به حلاوت بخورم زهر که شاهد ساقی است....
به ارادت ببرم درد که درمان هم ازوست.
سعدیا گر ببرد سیل فنا خانه عمر...
دل قوی دار که بنیاد جهان محکم از اوست
ما افتخار پیروی از دینی را داریم که پیامبرش هدف بعثت خویش را به کمالرساندن مکارم اخلاقی میداند و اخلاق در این آیین، مایه و پایه است و ارزش و اعتبار هر انسانی به میزان برخورداری او از معیارهای والای اخلاقی است بنابراین اهتمام به اخلاق در همه عرصههای فردی - جمعی و ساحتهای علمی و فرهنگی و اجتماعی یک فریضه است.
گویا نخستین کتابی که به روشنی به مباحث مربوط به اخلاق پرداخته است ، کتاب اخلاق نیکوماخوس ارسطو است ، چنانکه تقسیم فلسفه به فلسفه عملی و نظری و تقسیم عقل به عقل عملی و نظری نیز به او برمیگردد.
گرچه ارسطو نخستین فیلسوفی است که به دقت و تفصیل به مباحث مربوط به اخلاق پرداخته است اما بیشک او نخستین متفکری نیست که در باب معنای اخلاق و فعل اخلاقی به تأمل پرداخته است.
استاد او افلاطون «حقیقت» را چنان تفسیر میکرد که «زیبایی» و «خیر» و «صدق» - یعنی آنچه به حوزه زیباییشناسی و اخلاق و فلسفه و علم مربوط میشود - از مصادیق آن محسوب میشوند.
اخلاق و علم و فلسفه - چه از نظر ارتباطات مفهومی و چه از نظر روابطی که در سیر تاریخی با یکدیگر داشتهاند - چنان به یکدیگر وابستهاند که تأمل و تفکر در باب هر یک ، بدون مراجعه به دیگری قطعا تفکری ناقص و تأملی غیرکافی خواهد بود.
مشارب مختلف اخلاقی و مکاتب گوناگون فلسفی همگی کوشش میکنند که از نحوهی ارتباط میان اخلاق و علم پرده بردارند.
ضمنا نحلههای فرهنگی که معتقد به جدایی کامل میان امور واقع (facts) و ارزشها (values) هستند و بخش زیادی از کوششهای فلسفی خود را صرف بیان نحوهی استقلال این مفاهیم از یکدیگر میکنند وقتی بخواهند نگاهی جامع و کلی بر حیات مادی و معنوی انسان بیفکنند ، لاجرم نوعی هماهنگی و مسانخت و مشارکت را در میان «علم» و اخلاق و امور واقع و ارزشها مشاهده میکنند.
ریشههای وجودی مشترک میان علم و اخلاق ناشی از گستردگی تجربههای اجتماعی و سیاسی و فرهنگی انسان است که هر دو حوزهی علم و اخلاق را در برمیگیرد و درست به دلیل آبشخور مشترک علم و اخلاق یعنی تجربهی زندگی فردی و اجتماعی انسان است که میبینیم هر بحران عظیم تاریخ که به وجود آمده ، هر دو عرصه را به یک نسبت متأثر ساخته است.
بحران که میآید ، هیچ نقطهای در حیات انسان، از آن مصون نمیماند.
بحران موجب دگرگونی و تحول عمیق در فکر فلسفی، تجربهی عرفانی ، فهم دینی ، نظریهی علمی و فکر اخلاقی میشود و نکتهی جالب این است که هر برونشد و مفری که برای غلبه و گذر از تنگنای بحران در هر یک از حوزههای معرفتی پیدا شود ، بتمامه در حوزههای دیگر مورد اقتباس واقع میشود.
علاوه بر اشتراک علم و اخلاق در ریشه و مسیر تاریخی ، نوع دیگری از داد و ستد میان این دو وجود داشته و دارد. پیشرفتهای علمی، موجب پیدایش مسائل جدیدی برای اخلاق میشود.
آنچه امروز در باب تکثیر انسان و یا دستکاریهای ژنتیک در پیش روی متفکران اعم از حقوقدانها و فیلسوفان اخلاق مطرح میشود ، نمونهی روشنی از اینگونه مسائل است.
اخلاق هنجاری (normative ethics) کوشش میکنند برای این سوالات پاسخهای روشنی پیدا کند.
دامنهی سوالاتی که امروز مقابل اخلاق هنجاری قرار دارد بسیار گسترده است به نحوی که در خصوصیترین هنجارهای زندگی زناشویی تا عمومیترین مقررات مربوط به حفظ محیط زیست ، همگی از مصادیق این پرسشها محسوب میشود.
یکی از مسائل بسیار مهم سیاسی که مخصوصا این روزها اهمیت فراوانی یافته است و مستقیما با بحث علم و اخلاق ارتباط دارد ، مسأله سلاحهای کشتار جمعی از قبیل سلاحهای اتمی ، میکروبی و شیمیایی است. آنچه در تاریخ علم و دیپلماسی به «قضیه اوپنهایمر» معروف شده است در حقیقت یک «قضیهی شخصیه» نیست. امروز جهان در معرض خطر جدی تولید و تکثیر سلاحهای کشتار جمعی است.
سلاحهای کشتار جمعی گرچه به سفارش سیاستمداران و نظامیان ساخته میشود اما متأسفانه در لابراتورهای دانشمندان آزمایش و تولید میگردد.
عطف عنان علم از زمان بیکن از «حقیقت» به طرف «قدرت» وقتی معنای هولناک واقعی خود را آشکار کرد که در یک طرفهالعینی ، جان هزاران انسان بیگناه را در ناکازاکی و هیروشیما گرفت و هزاران نفر دیگر را برای همه عمر مجروح و معلول ساخت و این حکایت اندوهبار همچنان ادامه دارد.
نمیتوان و نباید با تکثیر و تولید سلاحهای کشتار جمعی، به خاطر «مصلحت» مخالفت کرد؛ چنین مخالفتی فقط تا وقتی ادامه پیدا میکند که آن «مصلحت مفروض» وجود داشته باشد به محض اینکه آن مصلحت از میان رفت ، مخالفت با تولید و تکثیر سلاحهای کشتار جمعی هم از میان میرود.
بهنام اخلاق ، بهنام حفظ حیات و حقوق بشر و بنام احترام به زندگی همهی انسانها در همه جای زمین باید به نحو مطلق - بیاما و اگر - و در همه وقت و همهجا با تولید و تکثیر سلاحهای کشتار جمعی مخالفت کنیم و مخالفت کسی که خود در نهان و آشکار چنین سلاحی تولید میکند هیچ ارزش اخلاقی ندارد. چنین مخالفتی وقتی اخلاقی است که بهرهای از «حقیقت» داشته باشد.
ده روز مهر گردون ، افسانه است و افسون...
نیکی به جای یاران فرصت شمار یارا
آسایش دو گیتی تفسیر این دو حرف است
با دوستان مروت، با دشمنان مدارا
متشکرم
پیش از سخنان خاتمی ، دکتر جعفر توفیقی ، وزیر علوم ، تحقیقات و فناوری ، ماتسورا (مدیرکل یونسکو) ، دکتر مارگات سامرویل ، دکتر داریوش فرهود و دکتر محمدحسین صنعتی نیز به ایراد سخن پرداختند.
گفت و گو
