کنگاور،‌سرزمین چشمه‌ها

در پژوهش‌های تاریخی مشخص شده که در کتاب‌های تاریخی و جغرافیایی داخلی و خارجی از این شهر نام برده شده است. از این نام‌ها می‌توان به کنکوبار، کنکور، کنگوار و کنگور اشاره کرد.

آب و هوای کنگاور در زمستان‌ها سرد و در تابستان‌ها خنک است. زمستان و تابستان، هرکدام در این سرزمین زیبایی‌های خاص خود را دارد و در هر فصل به نوعی دیدنی است.

این شهرستان جاذبه‌های تاریخی، گردشگری و طبیعی بسیاری دارد. از طبیعت زیبای منطقه هرچه بگوییم کم گفته‌ایم. کنگاور دارای چشمه‌های فراوان آب و دشت‌های سرسبز و حاصلخیر بسیار است. از دیرباز وجود این چشمه‌ها و نهرها در منطقه نمود عینی داشته و بهترین گواه آن نیز وجود معبد آناهیتا، الهه آب‌های روان در این خطه است. برخی از این چشمه‌ها عبارتند از؛ چشمه عبدل، چشمه‌های صیفور و هندی‌آباد.

علاوه بر این، کنگاور دارای رودخانه‌ها و سراب‌های بسیاری است که می‌تواند محیطی سالم و پر از آرامش برای مسافران و گردشگران به وجود آورد. از جمله سراب‌های این منطقه می‌توان سراب کبوترلانه، سراب دهلر، سراب ماران، سراب فش، سراب خرم‌آباد (بوجان) و سراب کرمخانی و رودخانه‌های خرم‌آباد و کبوترلانه را نام برد.

سراب خرم‌آباد در نزدیکی سراب فش و در شمال روستای خرم‌آباد قرار دارد. این سراب از نوع چشمه‌های آهکی بوده و به دلیل میزان آب‌رسانی به زمین‌های کشاورزی اهمیت بسزایی دارد. قابل ذکر است که زمین‌های کشاورزی روستاهای منطقه همانند فش، فشخوران، سلیمان‌آباد و... به وسیله آب این سراب آبیاری می‌شوند. در این محل حوضچه‌های پرورش ماهی هم راه‌اندازی شده که گردشگران بسیاری را به سوی خود جذب می‌کند.

از جاذبه‌های تاریخی کنگاور هم می‌توان به این موارد اشاره کرد.

معبد آناهیتا از مشهورترین بناهای تاریخی شهرستان و شهر کنگاور است. ایذیدور خاراکسی، جغرافیدان یونانی سده اول میلادی در کنار نام‌بردن از شهر کنگاور که کنکوبار گفته، از معبدی در این شهر سخن رانده که در آن به نیایش آرتیمیس می‌پرداختند. قابل ذکر است که یونانی‌ها به الهه آناهیتا، آرتیمیس می‌گفتند.

بیشتر پژوهشگران، این معبد را نیایشگاه الهه آناهیتا دانسته‌اند. آناهیتا یا ناهید، فرشته نگهبان یا الهه آب است. بنا به گفته‌های دکتر مسعود آذرنوش ـ از کاوشگرهای بنا‌ـ این بنا کاخ نیمه‌کاره خسروپرویز از پادشاهان دودمان ساسانی است.

این نیایشگاه تنها از دیوارها و ستون‌ها و پلکان تشکیل شده و دارای یکسری ستون‌های سنگی با بلندای 5‌/‌2 متر است. در 2 سمت جنوبی و شمال شرقی بنا پلکان‌هایی قرار دارد که پلکان جنوبی دوسویه است و به احتمال قوی ورودی به بنا بوده است و پلکان سمت شمال شرقی یک‌طرفه بوده که مسیری دیگر برای دسترسی به بنا به حساب می‌آمده.

قابل توجه است که سنگ‌های ستون‌ها و تزئینات نمای بنا از معدنی در نزدیکی آن استخراج شده است، چرا که امروزه نیز سنگ‌های نیمه تراش‌خورده در سطح معدن سنگ به چشم می‌خورد.

این تپه هم از دیدنی‌های شهرستان کنگاور به حساب می‌آید که در دهستان گودین قرار گرفته است و در رده تپه‌های باستانی همچون تپه سیلک کاشان قرار می‌گیرد. آثار بسیاری از کاوش در این منطقه به دست آمده بود که توسط کاوشگران آن زمان به خارج از کشور منتقل شده است و هم‌اکنون در موزه‌های اروپایی و آمریکایی نمایش داده می‌شود.

حمام کهنه که امروزه به نام حمام توکل خوانده می‌شود، قدیمی‌ترین حمام کنگاور است. این حمام در غرب نیایشگاه آناهیتا و در محله گرگون کنگاور واقع شده.

این حمام دارای سربینه‌ای هشت‌گوش، سکوهایی (صفه) که رختکن حمام بوده و گرمخانه (حمام گرم) است. در وسط سربینه، حوضی هشت‌گوش از سنگ تراشیده وجود دارد. سکوها با طاق‌های جناغی تزئین شده که به گنبد سربینه منتهی می‌شود. گرمخانه به وسیله راهرویی L مانند قابل دسترسی است.

گرمخانه اتاقی مربع شکل است با گنبدی که روی طاق‌های جناغی سوار شده، در سمت شمال خزینه هم آب گرم و در سمت غرب خزینه آب سرد وجود دارد.

از دیگر مناطق دیدنی این شهرستان می‌توان از: معدن تاریخی چل‌مران، حمام حسن‌خان، حمام میدان، حمام حاج اصغرخان، حمام سرجوب، بازار کنگاور و قلعه ساری اصلان نام برد.

شهرستان کنگاور علاوه بر داشتن زیبایی‌ها و جاذبه‌های گردشگری و طبیعی بسیار از نظر داشتن جاذبه‌های مذهبی نیز نسبتا غنی بوده و از مهم‌ترین جاذبه‌های مذهبی این شهرستان می‌توان به این موارد اشاره کرد.

امامزاده ابراهیم (در نزدیکی نیایشگاه آناهیتا)، امامزاده سیدجمال‌الدین ابن‌جعفرالصادق (در روستای فش ـ بخش مرکزی)، امامزاده باقر (در گودین)، مسجد امامزاده ( در کنگاور) و مسجد جامع (در محله پشت قلعه کنگاور).

شهرستان کنگاور نیز مانند دیگر شهرها و شهرستان‌های استان کرمانشاه دارای صنایع‌دستی مختلفی است.

از جمله صنایع‌دستی این منطقه قالیبافی، گلیم‌بافی و ساخت گونه‌های مختلف سازهای سنتی و منبت‌کاری (کنده‌کاری روی چوب) را می‌توان نام برد.

هنرمندان این سرزمین نقش و نگارهایی برای صنایع‌دستی خود به کار می‌برند که بسیار زیبا و شناخته شده است. نقش‌های قالی‌ها و گلیم‌ها نشان از سادگی و سختکوشی زندگی مردم این خطه دارد و جایگاه این هنر در بین آنها چه از نظر اقتصادی و چه از دیدگاه هنری بسیار بالاست. پس از شهرستان سنقر از دیگر شهرستان‌های استان کرمانشاه، کنگاور بیشترین تولید قالی را دارد.

در بسیاری از روستاهای این شهرستان کارگاه‌های قالیبافی خانگی وجود دارد که از آن جمله می‌توان به روستای گودین، رستم آباد، دهلر، حسن‌آباد، سلطان‌آباد، رشتیان، رحمت‌آباد، کرماجان و آران اشاره کرد و نیز قابل ذکر است که نقش و نگارهای هر روستا با دیگری متفاوت می‌باشد و هرکدام نقش و نگارهای ویژه خود را در قالیباقی دارند.

همان‌گونه که گفته شد، ساخت و سازهای مختلف در این شهرستان رواج دارد؛ در این روستا می‌توان به دهستان فش اشاره کرد که به ساخت سازهای مختلف موسیقی سنتی همانند تار، سه‌تار و تنبور شهرت دارد. ساخت تنبور در کنگاور از قدمت طولانی‌تری برخوردار است و کارگاه‌های ساخت سازهای مختلف، بویژه کارگاه‌های خانگی کوچک در این منطقه بسیار دیده می‌شود.