انگل؛ بلای‌جان‌کودکان

اتفاقا بیماری‌های انگلی علایم خاصی ندارند و در اماکن شلوغ و خصوصا مدارس از طریق تماس‌های دستی یا تغذیه به راحتی شیوع پیدا کرده و به بقیه نیز سرایت می‌کنند.

یکی از بیماری‌های انگلی که شیوع بیشتری هم دارد و بشدت به مسائل بهداشت فردی و اجتماعی مربوط می‌شود بیماری کرمک یا اکسیور است.

در واقع در اصطلاح علمی به آن اکسیور می‌گویند و در میان مردم به اسم کرمک شناخته می‌شود.

عامل این بیماری کرمی است انگلی به رنگ سفید و به شکل نخ با پوسته نرم که طول آن بین 2 تا 12 سانتی‌متر است.

محل زندگی این انگل دستگاه گوارش و راه ورودش از طریق دهان است. در واقع از طریق آب و مواد غذایی، تخم کرم وارد معده یا روده‌های ما می‌شود و بعد، از لارو خارج و تبدیل به کرم بالغ می‌شود و در دستگاه گوارش ما عمدتا در قسمت تحتانی روده کوچک و روده بزرگ زندگی و عوارض و مشکلات و علائم خاص خودش را ایجاد می‌کند.

دکتر رضا رضایی طاهری، متخصص کودکان در این خصوص به ایسنا می‌گوید: علایم بیماری‌های انگلی معمولا یکسان نیست و به نوع انگل بستگی دارد، به طوری که ابتلای کودکان به برخی انگل‌ها همانند کرمک که موجب خارش ناحیه مقعد در آنان می‌شود؛ همچنین، کرم‌های‌ آسکاریس با علایمی نظیر بی‌اشتهایی یا پرخوری، بداخلاقی، لجبازی و گاهی جاری شدن آب دهان در هنگام خواب را ایجاد می‌کند که برای پیشگیری از شیوع این بیماری در مدرسه، والدین و مراقبان بهداشت باید آن را به پزشک ارجاع دهند تا پس از انجام تست مدفوع آنان را درمان کنند.

به گفته او از آنجایی که اغلب خانواده‌ها در تعطیلات و خصوصا بعد از تعطیلات تابستان به مسافرت می‌روند و در رستوران‌ها غذا میل می‌کنند، علی‌رغم تمیز بودن ظاهری، بیشتر این اماکن به انگل‌های مختلف آلودگی دارند و کودکان با صرف غذا در رستوران‌ها به بیماری‌های انگلی مبتلا می‌شوند و پس از رفتن به مدرسه، عامل این بیماری‌ها از طریق دست دادن، خوردن غذای مشترک، پوشیدن لباس یکدیگر به سایر کودکان انتقال داده می‌شود.

علایم بالینی که در این بیماری ایجاد می‌شود به شیوه زندگی این کرم‌ها برمی‌گردد، به این ترتیب که کرم ماده بارور عمدتا شب‌ها از دستگاه گوارش خارج می‌شود و اطراف نشیمنگاه تخمگذاری می‌کند.

این مساله باعث می‌شود که خارش بسیار شدیدی در اواخر شب و اوایل صبح در ناحیه نشیمنگاه ایجاد شود و در اطفال نیز بسیار شایع است.

از علایم این بیماری علاوه بر خارش، بی‌خوابی و بی‌قراری، تب و بی‌حوصلگی کودک است. اگر کسی در خانواده به این بیماری مبتلا شود، احتمال این‌که دیگران را هم مبتلا کرده باشد بسیار زیاد است. پس درمانش باید به شکل خانوادگی انجام شود.

در اطفالی که مبتلا هستند ناخن‌ها همیشه باید کوتاه باشد که دلیل واضحی دارد، این بیماری همراه با خارش است، به دنبال خاراندن، تخم انگل می‌تواند زیر ناخن‌ها قرار بگیرد که با شستشوی آب و صابون هم از زیر ناخن خارج نمی‌شوند. پس بسیار اهمیت دارد که ناخن‌ها کاملا کوتاه باشند. این نکته اولی است که باید مورد توجه خانواده‌ها قرار گیرد.

نکته دوم، شستشوی مکرر دست‌ها با آب و صابون خصوصا پس از اجابت مزاج است. تحقیقاتی که انجام شده، نشان داده است که تخم این بیماری داخل اتوبوس‌ها، دستگیره ماشین‌ها و‌ روی صندلی‌ها بسیار فراوان دیده شده یعنی عامل بیماری به راحتی می‌تواند از این مکان‌ها منتقل شود.

آموزش دادن به اطفال در این زمینه بسیار اهمیت دارد. کودکی که مبتلا شده، باید نسبت به شستشوی مکرر نشیمنگاه خصوصا زمانی که صبح از خواب بیدار می‌شود، آگاه باشد. در واقع با این کار کرم‌ها کاملا دفع می‌شوند و احتمال ابتلا خیلی کم می‌شود.

دفع بهداشتی زباله و فاضلاب، شستشوی دقیق و کامل سبزیجات و مصرف آب بهداشتی در پیشگیری این بیماری بسیار موثر است.

بر این اساس توصیه می‌شود که لباس‌ها و رختخواب کودک مبتلا را زود به زود تعویض کنید و ناحیه تناسلی و مقعد کودک را خوب بشویید.

اگر در خانواده‌ای یک کودک مبتلا به کرمک است همزمان با درمان او، تمام افراد خانواده نیز به پزشک مراجعه نمایند و از سلامتی خود مطمئن شوند. پس بهترین راه پیشگیری و حفاظت در برابر کرمک رعایت بهداشت فردی است، زیرا اگر دارو هم به افراد بدهیم، در صورت عدم رعایت بهداشت فردی مجددا آلوده خواهند شد.