دولت بی ثبات ، ملت نگران

حریری صبح دیروز راهی بعبدا (کاخ ریاست‌جمهوری) در بیروت، پایتخت شد تا فهرست وزرا را به تایید سلیمان برساند. او پس از دیدار با رئیس‌جمهور در اظهاراتی که موید بی‌اعتمادی او به عملکرد هماهنگ دولت بود، خطاب به خبرنگاران گفت: امیدوارم دولت جدید مطالبات مردم را برآورده سازد. او که به زودی بر جای پدرش رفیق حریری به عنوان نخست‌وزیر لبنان تکیه خواهد زد، افزود: دولت جدید می‌تواند اعتماد مردم را نسبت به دولت و نهادهای دولتی احیا کند یا برعکس، ادامه عملکرد ضعیف حاکمیت در سال‌های اخیر باشد.

علاوه بر حریری بسیاری از کارشناسان سیاسی در داخل لبنان و آنانی که از بیرون روند تحولات این کشور را تحت‌نظر دارند، دیدگاه مشابهی نسبت به وضعیت کنونی لبنان دارند.

تلاش‌های حریری برای تشکیل دولت جدید پس از انتخابات پارلمان ماه ژوئن که با پیروزی ائتلاف غرب‌گرای 14 مارس به پایان رسید طی 4 ماه گذشته یک به یک به در بسته خورد و او با وجود رایزنی‌های گسترده با سران جناح معارض 8 مارس نتوانست دولت جدید را تشکیل دهد.

اختلافات به قدری بالا گرفت که حریری 2 ماه قبل در اقدامی نمادین از مسوولیتی که برای تشکیل کابینه بر عهده گرفته بود استعفا داد اما به خوبی می‌دانست با توجه به این که نمایندگان جناح حاکم در پارلمان در اکثریت هستند دوباره عهده‌دار این مسوولیت خواهد شد.

در واقع این استعفا هشداری به جناح معارض بود که ناکامی نخست‌وزیر منصوب در تشکیل کابینه آشتی را شعله‌ور می‌کند که دودش به چشم همه خواهد رفت.

اگرچه رایزنی پس پرده حریری و اعمال فشار نبیه بری، رئیس مجلس نواب لبنان در پارلمان و رهبر جنبش شیعی امل که تهدید کرده بود نمایندگان در صورت عدم تشکیل کابینه دست به تحصن می‌زنند راه را برای تشکیل دولت جدید و تقسیم پست‌های وزارتی بر مبنای همان توافق اولیه بین دو طرف هموار کرد اما حضور وزرای منسوب به معارضان در پارلمان به معنای پایان اختلافات نخواهد بود.

اسامه صفا، از تحلیلگران تحقیقات سیاستگذاری لبنان می‌گوید: تشکیل دولت به اصطلاح وحدت ملی فرمالیته است. او با تاکید بر این که حزب‌الله در عمل به بزرگ ترین نیروی سیاسی کشور تبدیل شده که جناح حاکم دیگر قادر به نادیده گرفتنش نیست، می‌افزاید: مهم نیست چه کسی حائز اکثریت در پارلمان است چون در هر حال باید نظر حزب‌الله و متحدانش را برای پیشبرد امور جلب کنند.

30 پست کابینه بین 15 عضو جناح حاکم، 10 تن از اپوزیسیون و 5 وزیر معرفی شده از سوی رئیس‌جمهور تقسیم شده است. اگرچه وزارتخانه‌های کلیدی و حساسی چون وزارت کشور و دفاع برای جلوگیری از بروز تنش بین رهبران 14 و 8 مارس از سوی رئیس‌جمهور منصوب شدند لیکن نمایندگان از قدرت کافی برای به چالش کشیدن جناح حاکم در داخل دولت برخوردار هستند.

در حالی که در تمامی ساختارهای سیاسی وقتی دولت وحدت ملی تشکیل می‌شود معنای آن اتفاق‌نظر احزاب و جناح‌های حاضر در دولت بر سر اصول و برنامه‌های کلی است اما جناح حاکم و اپوزیسیون 8 مارس بر سر جزییات هم اختلاف‌نظرهایی عمیق دارند.

رفیق فوزی، سردبیر روزنامه مستقل الانوار معتقد است در چنین شرایطی شادمانی مردم از تشکیل دولت وحدت ملی خیلی زود رنگ خواهد باخت و دیری نخواهد پایید که اختلاف‌نظرها دوباره به سطح می‌آید. به اعتقاد او، دولت کنونی در واقع توسط بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه و عبدالله بن‌عبدالعزیز، پادشاه عربستان سعودی تشکیل شده و به همین دلیل دوام آن تابعی از روابط دمشق و ریاض خواهد بود.

هر چند این دیدگاه ممکن است تا حدود زیادی اغراق‌آمیز باشد اما در غیاب تاثیر قدرت‌های منطقه‌ای بر جناح‌های لبنان، آنها آنقدر اختلاف‌نظر دارند که باروت لازم برای انفجاری دیگر را فراهم آورد.

مخالفت عمیق جناح حاکم با سلاح مقاومت و تلاش‌های گاه و بی‌گاه آنان برای خلع سلاح حزب‌الله با تحرکات داخلی و اعمال فشار داخلی در آینده هم عامل بروز تنش بین دو طرف خواهد بود. اردوگاه حزب‌الله با استناد با واقعیت‌های موجود در جامعه و رشد جمعیت شیعی خواستار افزایش سهم شیعیان در ساختار قدرت است که این مساله به نوعی آستانه تحریک جناح حاکم است.

آنچه در این میان به فراموشی سپرده شده، منافع مردم لبنان است که در غیاب صنعت و کشاورزی برای تامین منابع مالی به توریسم اتکا دارند.

لبنانی‌ها با چشمانی نگران روند تحولات را پی می‌گیرند و امیدوارند جناح حاکم و معارضان به نقطه‌ای برسند که با حل و فصل مسالمت‌آمیز مشکلات‌شان مانع از شکل‌گیری دور جدیدی از درگیری‌های خیابانی در شهرهای بزرگ شوند.

درگیری به معنای از دست رفتن امنیت خواهد بود و فقدان امنیت مساوی فرار گردشگران خارجی به عنوان کیسه پول ملت لبنان است. در بیروت هم سیاست حول محور اقتصاد دور می‌زند وشاید همین فشارهای اقتصادی طرف‌های درگیر را به عبور مسالمت‌آمیز از اختلافات و حرکت به سوی عقل مداری به جای افراطی‌گری و لجاجت ترغیب کند.

رضا سادات