مکاشفه ‌راز موفقیت‌

 به نظر می‌رسد آنها همچون خود انسان، تمام نشدنی و پیش‌بینی ناپذیرند». تاریخ هنر با هنرمندان، استادان و بخصوص نوگرایان آنها ارزش می‌یابد.

برنامه «استادان نوگرا» که از شبکه 4 سیما پخش می‌شود، در جهت همین تقدیر از بزرگان تاریخ است. برای یادگیری بهتر و موفقیت بیشتر، این هم خودش توصیه بزرگان است که به جای تحلیل‌ها و بحث و نظرهای تئوری و سبک شناسانه، تاریخ بخوانیم و سرگذشت و شرح حال انسان‌های موفق را دنبال کنیم و حتی‌المقدور از آنچه خودشان درباره زندگی خود نگاشته‌اند، فروگذار نکنیم. از طرفی هم مشاهده آثار و دستاوردهای ایشان از اهمیت بالایی برخوردار است و نوشته و حداکثر عکس نمی‌تواند جایگرین درستی برای مشاهده مستقیم باشد. اینجاست که اهمیت فیلم در کمک به شناخت بهتر و موثرتر از هنرمندان و آفریده‌هایشان مشخص می‌شود. برای مثال هنگام بحث از آثار نقاشی شاید بتوان با تساهل و تسامح به مشاهده عکس آثار اکتفا کرد، اما درباره هنری مثل معماری که نقش مهمی هم در تاریخ هنر دارد نارسایی عکس کاملاً محسوس است. قسمتی از برنامه «استادان نوگرا» که به معرفی شخصیت، زندگی و آثار «آوار آلتو» می‌پرداخت، با نشان دادن تصاویر آثار معماری وی و توضیحات روی تصویر فضایی را به‌وجود می‌آورد که مخاطب بتواند بهتر حضور در محل را حس کند. عکس‌ها همان عکس‌ها بودند که احتمالاً در هر کتاب هنری مربوط هم قابل دسترسی بوده‌اند، اما حرکت دوربین روی تصاویر، تأکیدهای آگاهانه بر بخش‌های مورد نظر اثر، همزمانی تصویر با گفتار و موسیقی و به طور کلی ویژگی‌های منحصر به فرد فیلم همه در کنار هم اعجاز حس بی نظیر حضور را موجب می‌شوند. چه بسا همین ویژگی باعث توجه فراوان هنرمندان معاصر جهان به هنر نوظهور «ویدیو آرت» شده باشد.

 موفقیت با رنج به‌دست می‌آید و انسان‌های موفق بیش از هرچیز راه مقابله با مشکلات را آموخته‌اند. آنتونی رابینز می‌گوید: «با مشکلاتی که زندگی مان را شکل می‌بخشند، بیش از هر عامل دیگری برخورد می‌کنیم. افراد موفق معمولاً به مشکلات به عنوان اموری گذرا می‌نگرند. در حالی که افرادی که شکست می‌خورند، حتی کوچکترین مشکل را دایمی می‌انگارند راز موفقیت چیست؟ اغلب ما می‌پنداریم که موفقیت ثمره نبوغ است، با این حال بر این باورم که نبوغ واقعی توانایی در اختیار گرفتن نیروهای بالقوه از طریق قرار دادن خود در شرایط قاطعیت مطلق است». برای جوینده واقعی هنر و دانش شرایط قاطعیت مطلق وقتی حاصل می‌شود که به توانایی‌های انسانی خود ایمان بیاورد و این ایمان با الگوهای برجسته موفقیت یعنی بزرگان علم و هنر است که می‌تواند به‌دست آید. از این رو سرگذشت استادان بزرگ چه بسا بیش از آموزه‌های خود ایشان آموزنده باشد. پس اگر موفقیت رازی دارد و راز هم به ناشناخته‌ها اطلاق می‌شود، شاید بتوان گفت این راز با کلام قابل بیان نیست و تنها می‌توان با مداقه در جزییات گفتار و کردار الگوها به گونه‌ای کاملاً شخصی، مکاشفه‌ای و غیر قابل انتقال به آن دست یافت.

 برخلاف تولیدات داخلی، در این گونه خاص مستندسازی آثار بسیار تأثیرگذاری در میان تولیدات خارجی موجود است که در جشنواره فجر سال گذشته هم شاهد اکران تعدادی از آنها بودیم. شبکه 4 با پخش این قبیل آثار و دیگر نمونه‌های مستند علمی، به خوبی به نقش اختصاصی رسانه‌ای خود نزدیک شده و از این رو شاید کمتر قابل مقایسه با دیگر شبکه‌های تلویزیون ما باشد.

آزاد جعفری‌