برهوت واقعیت؛ خوش آمدید!

به گزارش جام جم آنلاین، سال‌هاست که متفکرانی مانند ژان بودریار استدلال می‌کردند که ما در عصر «وانموده‌ها» (Simulacra) و «فراواقعیت» (Hyperreality) زندگی می‌کنیم؛ جایی که تصاویر رسانه‌ای و مجازی، از خودِ واقعیت واقعی‌تر شده‌اند. اما جنگی که اسرائیل و به تبع آن آمریکا بر ایران تحمیل کردند، عملا راهی بی‌بازگشت به امری واقعی و ابطال وضعیت «وانموده‌ها» گشوده است. جنگ، درد، خون، ویرانی، و مهم‌تر بحران انرژی و انسداد زندگی برای دنیای سکولار امروز، همه دارای نوعی «اصطکاک» و «سرسختیِ هستی‌شناختی» هستند که قابلِ تقلیل به کدها و صفر و یک‌های هوش مصنوعی نیستند. وقتی بمبی واقعی منفجر می‌شود یا انسانی واقعی جان می‌بازد، و یا وقتی انرژی از دسترس انسان دنیوی شده خارج می‌شود، شوکِ ناشی از این «حقیقتِ سخت»، پرده‌ی نرم و لطیفِ مجاز را پاره می‌کند.

هوش مصنوعی در نهایت یک ماشینِ «بازنمایی» (Representation) و «پیش‌بینی» است. AI می‌تواند داده‌های جنگ را تحلیل کند، تلفات را بشمارد، یا حتی تصاویر دیپ‌فیک (Deepfake) بسازد؛ اما نمی‌تواند «درد» را درک کند و نمی‌تواند «معنای فداکاری»، «قهرمانی»، «حماسۀ حضور» از یک سو، و «وحشتِ بقا»، «ترس از مرگ»، یا «ظلم» را پردازش کند. رنجِ انسانی و واقعیات زندگی دارای چگالی‌ای است که از ظرفیتِ شبکه‌های عصبیِ مصنوعی خارج است. بنابراین، در مواجهه با واقعیاتِ مهیبِ فیزیکی (مثل جنگ)، روایت‌گریِ مبتنی بر هوش مصنوعی دچار اختلال و رنگ‌باختگی می‌شود، زیرا انسان‌ها در بحران‌های هویتی و وجودی، به دنبال «حقیقتِ ملموس» می‌گردند، نه خروجیِ بی‌روحِ یک مدل زبانی.

بدین‌ترتیب جهانِ مبتنی بر هوش مصنوعی، تنها در دورانِ «صلحِ شبیه‌سازی‌شده» و «رفاه» می‌تواند توهمِ غلبه بر واقعیت را داشته باشد. اما هنگامی که پای موجودیت استعماری غرب و واقعیات سیاه تمدن دنیوی نظام سلطه به میان می‌آید، قوانینِ سختِ فیزیک، بیولوژی و جغرافیا، دوباره سیطره‌ی خود را بر جهانِ الگوریتم‌ها دیکته می‌کنند.