گواردیولا چگونه برترین مربی تاریخ شد؟
سمزدایی خبری!
در این روزها که فضای مجازی و رسانهها مانند سیلاب اخبار منفی، شایعههای جنگ، نوسانات ارزی و تصاویر تلخ را بیوقفه به سمت ما میفرستند، بسیاری احساس میکنند ذهنشان دیگر جای نفس کشیدن ندارد. چک کردن مداوم گوشی، خواندن هر کامنت، تماشای ویدئوهای تکاندهنده و بعد احساس خستگی عمیق، اضطراب شبانه و حتی کابوس؛ این چرخه برای خیلیها آشنا شده است.
اما آیا باید کاملا گوشی را کنار بگذاریم یا میتوان هوشمندانهتر با این هجوم کنار آمد؟ کارشناسان روانشناسی اجتماعی و رسانهای، دو راه اصلی پیشنهاد میکنند: سمزدایی دیجیتال یا رژیم خبری. هر کدام مزایا و چالشهای خود را دارد و انتخاب بینشان به شرایط زندگی و شدت فشار روانی هر فرد بستگی دارد.
مغز ما چرا اینقدر به اخبار بد چسبیده است؟
مغز انسان از هزاران سال پیش طوری تکامل یافته که تهدیدها را زودتر و شدیدتر تشخیص دهد. این ویژگی که «سوگیری منفیگرایی» نام دارد، در دنیای واقعی مفید بود اما الگوریتمهای امروز دقیقا همین نقطهضعف را هدف گرفتهاند. پس از یک خبر تلخ، محتوای مشابه بیشتری به ما نشان داده میشود؛ تصاویر خشن، ویدئوهای شوکآور و شایعات هیجانی. نتیجه؟ ترشح مداوم کورتیزول، افزایش ضربان قلب، بیخوابی، کاهش تمرکز و گاهی بیحسی هیجانی.
در ایران امروز، این وضعیت با ترومای جمعی همراه شده: بیاعتمادی گسترده، خستگی روانی، احساس ناامنی حتی در خانه و نگرانی مداوم برای آینده فرزندان. بسیاری میگویند: «حتی وقتی همه چیز ظاهرا آرام است، ذهنم آرام نمیگیرد».
سمزدایی دیجیتال: نفس کشیدن بدون فیلتر
سمزدایی دیجیتال یعنی فاصلهگیری آگاهانه و موقت از دنیای دیجیتال؛ نه برای همیشه بلکه برای بازسازی تعادل. این کار میتواند چند روز تا چند هفته طول بکشد و معمولا شامل مراحل مختلفی است؛ از خاموش کردن همه اعلانها و محدود کردن زمان استفاده از گوشی به ساعات مشخص (مثلا فقط صبح و عصر) گرفته تا حذف اپلیکیشنهای خبری و شبکههای اجتماعی غیرضروری و البته گذاشتن گوشی در اتاق دیگر هنگام غذا، مطالعه یا خواب. مزیت بزرگ این موارد این است که ذهن خیلی سریع آرام میشود.
مطالعات نشان میدهد حتی یک هفته فاصله، کیفیت خواب را بهتر میکند، اضطراب را کاهش میدهد و تمرکز را بازمیگرداند اما چالشش هم واقعی است: در جامعهای که گروههای خانوادگی، اخبار فوری کاری و ارتباط با دوستان عمدتا دیجیتال است، قطع کامل ارتباط گاهی احساس انزوا یا گمگشتگی میآورد. راهحل؟ اطلاعرسانی به نزدیکان و تعیین زمانهای مشخص برای چک کردن پیامها.
مصرف کنترلشده و هوشمند
اگر نمیخواهید یا نمیتوانید کاملا جدا شوید، رژیم خبری گزینه متعادلتری است. هدف، حفظ آگاهی بدون غرق شدن در اخبار منفی است. اصول ساده اما مؤثر هم دارد. بهعنوان مثال فقط دو یا سه نوبت در روز (هر بار ۱۵-۲۰ دقیقه) به اخبار سر بزنید. به جای اسکرول در اینستاگرام و تلگرام، فقط چند رسانه رسمی یا خبرگزاری قابل اعتماد را دنبال کنید.
مغز هیجانی با دیدن تصویر مستقیما فعال میشود و آسیبش چند برابر شنیدن خبر است. به جای غرقشدن در شایعات جنگ، روی مدیریت بودجه خانواده، ورزش روزانه، یا کمک کوچک به اطرافیان متمرکز شوید. قبل از ادامه خواندن، لحظهای فکر کنید: «این خبر چه تأثیری روی زندگی من دارد؟ آیا میتوانم کاری انجام دهم؟» این رویکرد حس کنترل را برمیگرداند؛ چیزی که در بحرانها مهمترین سپر روانی است.
کدام راه برای شما مناسبتر است؟
اگر اضطرابتان شدید است، خوابتان مختل شده یا احساس میکنید تمرکز ندارید، سمزدایی کوتاهمدت (چهار تا هفت روز) میتواند مثل دکمه ریست عمل کند. اما اگر شغلتان، مسئولیت خانوادگی یا علاقهتان به پیگیری مسائل اجتماعی ایجاب میکند که مطلع باشید، رژیم خبری پایدارتر خواهد بود. به پیشنهاد بسیاری از روانشناسان، ابتدا با رژیم خبری شروع کنید و اگر بعد از دو هفته همچنان احساس خفگی داشتید، به سمزدایی موقت روی بیاورید.
آرامش، انتخاب ماست
خبرهای منفی بخشی ازواقعیت هستند اما نحوه مواجهه با آنها انتخاب ماست. نه بیخبری کامل، نه غرقشدن در سم. ترکیب سواد رسانهای، مدیریت زمان، دوری از تصاویر آسیبزا و تقویت پیوندهای واقعی انسانی، میتواند ما را از این طوفان روانی عبور دهد. شاید در این روزها، سختترین کار همین باشد: حفظ آرامش درونی و بازپسگیری کنترل ذهن. شما از امروز کدام قدم کوچک را برمیدارید؟
چند قدم عملی برای همین امروز
۱- یک هفته تعداد دفعاتی که گوشی را برای خبر چک میکنید یادداشت کنید تا الگوی واقعیتان را ببینید.
۲- نوتیفیکیشن همه اپها را خاموش کنید؛ خبر فوری واقعی خیلی کم است.
۳- گوشی را هنگام غذا خوردن یا قبل از خواب در اتاق دیگری بگذارید.
۴- جایگزینهای آرامشبخش پیدا کنید: پیادهروی بدون گوشی، کتاب خواندن، صحبت رودررو با دوست.
۵- با اعضای خانواده درباره احساستان حرف بزنید؛ حمایت جمعی معجزه میکند.
۶- وقتی اضطراب بالا رفت، تمرین ساده «۵-۴-۳-۲-۱» را انجام دهید: پنج چیز که میبینید، چهار چیز که لمس میکنید، سه صدا، دو بو و یک مزه را نام ببرید تا ذهن به لحظه حال برگردد.
مغز ما چرا اینقدر به اخبار بد چسبیده است؟
مغز انسان از هزاران سال پیش طوری تکامل یافته که تهدیدها را زودتر و شدیدتر تشخیص دهد. این ویژگی که «سوگیری منفیگرایی» نام دارد، در دنیای واقعی مفید بود اما الگوریتمهای امروز دقیقا همین نقطهضعف را هدف گرفتهاند. پس از یک خبر تلخ، محتوای مشابه بیشتری به ما نشان داده میشود؛ تصاویر خشن، ویدئوهای شوکآور و شایعات هیجانی. نتیجه؟ ترشح مداوم کورتیزول، افزایش ضربان قلب، بیخوابی، کاهش تمرکز و گاهی بیحسی هیجانی.
در ایران امروز، این وضعیت با ترومای جمعی همراه شده: بیاعتمادی گسترده، خستگی روانی، احساس ناامنی حتی در خانه و نگرانی مداوم برای آینده فرزندان. بسیاری میگویند: «حتی وقتی همه چیز ظاهرا آرام است، ذهنم آرام نمیگیرد».
سمزدایی دیجیتال: نفس کشیدن بدون فیلتر
سمزدایی دیجیتال یعنی فاصلهگیری آگاهانه و موقت از دنیای دیجیتال؛ نه برای همیشه بلکه برای بازسازی تعادل. این کار میتواند چند روز تا چند هفته طول بکشد و معمولا شامل مراحل مختلفی است؛ از خاموش کردن همه اعلانها و محدود کردن زمان استفاده از گوشی به ساعات مشخص (مثلا فقط صبح و عصر) گرفته تا حذف اپلیکیشنهای خبری و شبکههای اجتماعی غیرضروری و البته گذاشتن گوشی در اتاق دیگر هنگام غذا، مطالعه یا خواب. مزیت بزرگ این موارد این است که ذهن خیلی سریع آرام میشود.
مطالعات نشان میدهد حتی یک هفته فاصله، کیفیت خواب را بهتر میکند، اضطراب را کاهش میدهد و تمرکز را بازمیگرداند اما چالشش هم واقعی است: در جامعهای که گروههای خانوادگی، اخبار فوری کاری و ارتباط با دوستان عمدتا دیجیتال است، قطع کامل ارتباط گاهی احساس انزوا یا گمگشتگی میآورد. راهحل؟ اطلاعرسانی به نزدیکان و تعیین زمانهای مشخص برای چک کردن پیامها.
مصرف کنترلشده و هوشمند
اگر نمیخواهید یا نمیتوانید کاملا جدا شوید، رژیم خبری گزینه متعادلتری است. هدف، حفظ آگاهی بدون غرق شدن در اخبار منفی است. اصول ساده اما مؤثر هم دارد. بهعنوان مثال فقط دو یا سه نوبت در روز (هر بار ۱۵-۲۰ دقیقه) به اخبار سر بزنید. به جای اسکرول در اینستاگرام و تلگرام، فقط چند رسانه رسمی یا خبرگزاری قابل اعتماد را دنبال کنید.
مغز هیجانی با دیدن تصویر مستقیما فعال میشود و آسیبش چند برابر شنیدن خبر است. به جای غرقشدن در شایعات جنگ، روی مدیریت بودجه خانواده، ورزش روزانه، یا کمک کوچک به اطرافیان متمرکز شوید. قبل از ادامه خواندن، لحظهای فکر کنید: «این خبر چه تأثیری روی زندگی من دارد؟ آیا میتوانم کاری انجام دهم؟» این رویکرد حس کنترل را برمیگرداند؛ چیزی که در بحرانها مهمترین سپر روانی است.
کدام راه برای شما مناسبتر است؟
اگر اضطرابتان شدید است، خوابتان مختل شده یا احساس میکنید تمرکز ندارید، سمزدایی کوتاهمدت (چهار تا هفت روز) میتواند مثل دکمه ریست عمل کند. اما اگر شغلتان، مسئولیت خانوادگی یا علاقهتان به پیگیری مسائل اجتماعی ایجاب میکند که مطلع باشید، رژیم خبری پایدارتر خواهد بود. به پیشنهاد بسیاری از روانشناسان، ابتدا با رژیم خبری شروع کنید و اگر بعد از دو هفته همچنان احساس خفگی داشتید، به سمزدایی موقت روی بیاورید.
آرامش، انتخاب ماست
خبرهای منفی بخشی ازواقعیت هستند اما نحوه مواجهه با آنها انتخاب ماست. نه بیخبری کامل، نه غرقشدن در سم. ترکیب سواد رسانهای، مدیریت زمان، دوری از تصاویر آسیبزا و تقویت پیوندهای واقعی انسانی، میتواند ما را از این طوفان روانی عبور دهد. شاید در این روزها، سختترین کار همین باشد: حفظ آرامش درونی و بازپسگیری کنترل ذهن. شما از امروز کدام قدم کوچک را برمیدارید؟
چند قدم عملی برای همین امروز
۱- یک هفته تعداد دفعاتی که گوشی را برای خبر چک میکنید یادداشت کنید تا الگوی واقعیتان را ببینید.
۲- نوتیفیکیشن همه اپها را خاموش کنید؛ خبر فوری واقعی خیلی کم است.
۳- گوشی را هنگام غذا خوردن یا قبل از خواب در اتاق دیگری بگذارید.
۴- جایگزینهای آرامشبخش پیدا کنید: پیادهروی بدون گوشی، کتاب خواندن، صحبت رودررو با دوست.
۵- با اعضای خانواده درباره احساستان حرف بزنید؛ حمایت جمعی معجزه میکند.
۶- وقتی اضطراب بالا رفت، تمرین ساده «۵-۴-۳-۲-۱» را انجام دهید: پنج چیز که میبینید، چهار چیز که لمس میکنید، سه صدا، دو بو و یک مزه را نام ببرید تا ذهن به لحظه حال برگردد.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
خرید و فروش غیرقانونی انواع حیوانات و پرندگان کمیاب ادامه دارد
دستبرد تخصصی به حیات وحش
گفت و گو
در گفتوگوی جام جم آنلاین با حجتالاسلام دکتر قاسم خانجانی بررسی شد