خودروهای دنده ای یا اتوماتیک؛

طبق آمارهای موجود و مقایسه وضعیت جاری و پیش بینی ها در آینده و ارزیابی آنها در دوره های مختلف ، به روشنی می بینیم که مصرف سوخت در بخشهای مختلف کشور ازجمله حمل و نقل هر روزه بیشتر می شود و این موضوع ، نامناسب بودن الگوهای مصرفی را در جامعه مشخص می کند.

کد خبر: ۶۰۳۷۲

از سوی دیگر ، براساس اطلاعات موجود ، بخش حمل و نقل به تنهایی ، مصرف کننده بیش از یک سوم کل انرژی مصرفی جهان است.
انرژی مصرفی برای احداث و نگهداری راه نیز از عواملی است که در انتخاب بین گزینه ها مدنظر قرار می گیرد.
تعداد ساعات کارکرد ماشین آلات راهسازی شاخص مناسبی برای ممیزی مصرف انرژی در این باره است. لازم به یادآوری است پروژه های نگهداری ، در زمره عوامل سازمانی و مدیریتی قرار می گیرد. بالاخره فناوری ساخت خودرو، قدیمی ترین عاملی است که بدان پرداخته شده است. اگرچه اجزای اصلی موتور وسایط نقلیه چندان تغییر نکرده اند ، اما سیستم های سوخت رسانی و هوارسانی نیز دفع دود و کنترل کننده های این سیستم ها دچار تحولات فناورانه وسیعی شده اند.
استفاده از ابزارهای الکترونیکی و ریزپردازنده ها جهش دیگری است که در صنعت خودروسازی علاوه بر افزایش راندمان باعث کاهش مصرف انرژی و انتشار آلاینده ها شد.

تاثیر نوع گیربکس بر مصرف سوخت

گیربکس شامل مجموعه ای از چرخ دنده هاست که نقش آن ، انتقال قدرت مناسب از موتور به چرخها و امکان پیش رانش خودرو است. چرخ دنده های رایج شامل چرخ دنده های اتوماتیک ، دستی و (CVT سیستم انتقال قدرت متغیر پیوسته) است. گیربکس های اتوماتیک شامل 3 ، 4 ، 5 ، 6 و 7 دنده و چرخ دنده های دستی شامل 5 و 6 دنده هستند. نتایج تحقیقات نشان می دهد که به طور کلی مصرف سوخت در خودروهای با گیربکس دنده ای کمتر از خودروهای با گیربکس اتوماتیک است. همچنین با افزایش تعداد دنده ها در هر دو نوع گیربکس مصرف سوخت کاهش می یابد.
تغییرات آلاینده CO نیز به همین روال است. به طوری که با استفاده از چرخ دنده دستی به جای اتوماتیک و با استفاده از دنده های بیشتر در گیربکس خودرو، میزان این آلاینده به مقدار قابل توجهی کاهش می یابد. امروزه از طریق طراحی بهینه سیستم انتقال قدرت ، مصرف سوخت را کاهش می دهند. روش طراحی دقیق مشخصه های عملکردی سیستم انتقال قدرت و به طور کلی قوای محرکه ، جزو فناوری های هر کارخانه سازنده خودرو است و در منابع و مراجع ، جزییات آن تشریح و توزیع نشده و صرفا به ذکر کلیاتی از طراحی سیستم قوای محرکه اکتفا شده است. یک سیستم انتقال قدرت خودرو باید باعث حرکت خودرو و تنظیم سرعت با بهترین عملکرد خودرو شود.

سیستم انتقال قدرت

مهمترین کار جعبه دنده ، ایجاد توازن درست بین عکس العمل و بازده ، از طریق تطبیق سرعت خودرو با دور موتور است.
دنده های مختلف ، دامنه های متفاوتی را می پوشاند و باعث حرکت خودرو با سرعتهای مختلف می شود.

انواع سیستم انتقال قدرت

سیستم انتقال قدرت به طور کلی به دو دسته اتوماتیک و دستی تقسیم بندی می شود. در دنده های دستی عمل تعویض دنده ها به کمک دست و به وسیله اهرمی که دسته دنده نامیده می شود صورت می گیرد. امروزه در بازار، خودروهای 5 دنده و 6 دنده موجود است.
در گیربکس های اتوماتیک این عمل به کمک یک مبدل گشتاور (نیروی دورانی) هیدرولیکی و یک مجموعه دنده سیاره ای با نسبت دنده های مختلف انجام می شود.

مصرف سوخت در جعبه دنده های مختلف

فناوری بهبود اقتصاد مصرف سوخت در یک وسیله نقلیه به دو بخش تقسیم می شود.یکی بهبود راندمان موتور با افزایش جذب انرژی شیمیایی درون سوخت و تبدیل آن به کار مفید و دیگری کاهش توان مصرفی در مقابل بارهای اضافی مانند مقاومت هوا، اصطکاک و تجهیزات جانبی. حدود 5 تا 6 درصد از انرژی شیمیایی بنزین در موتورهای درون سوز ، در سیستم انتقال نیرو به هدر می رود. از این رو یکی از مهمترین عوامل افزایش راندمان مکانیکی خودرو و کاهش مصرف سوخت ، بهبود انتقال قدرت با کاهش دور موتور و افزایش گشتاور است.
ساده ترین راه برای رسیدن به این هدف ، ایجاد دنده های بیشتر و کاهش نسبت دنده ها در جعبه دنده های دستی و استفاده از مبدل گشتاور قفل شونده در جعبه دنده های اتوماتیک است.
هر چه تعداد دنده ها بیشتر و نسبت آنها به یکدیگر نزدیک تر باشد، مصرف سوخت خودرو نیز کاهش می یابد. بنابراین ، در سیستم های انتقال قدرت دستی ، داشتن 6 دنده نسبت به 5 دنده ارجحیت دارد.
در سیستم اتوماتیک نیز جعبه دنده های 5 دنده نسبت به انواع 4 و 3 دنده آن از نظر مصرف سوخت برتری دارند. از سوی دیگر، در صورت استفاده از دنده (CVT سیستم انتقال قدرت غیرپیوسته) به جای دنده اتوماتیک مصرف سوخت بین 7 تا 19 درصد کاهش می یابد و با استفاده از گیربکس 5 دنده دستی به جای 4 دنده اتوماتیک مصرف سوخت 7 تا 22 درصد کاهش می یابد و حتی با استفاده از گیربکس 5دنده دستی به جای 5 دنده اتوماتیک مصرف سوخت 0.5 تا 16 درصد کاهش می یابد. به طور کلی کمترین مصرف سوخت مربوط به خودروهای 6دنده دستی است.