مقاومت در نگاه مردم جنوب و در مکتب ناخدا عباس، صرفاً به معنای ایستادگی ممتد و ساکن نیست. شاید تعبیر «ایستادن» برای توصیف پانصد سال تقابل با استعمار انگلیس حق مطلب را ادا نکند.
دکتر علیرضا دباغ، نویسنده و کارگردان مستند «لبالب»، پس از پانزده سال تحقیق و پژوهش، پرده از زوایای پنهان زندگی این اعجوبه بوشهری برداشته است. در این گفتگو، او از مسیر پرفرازونشیب ساخت این مستند، مواجهه با اسناد نویافته و تلاش برای زدودن غبار اسطورهسازی از چهره واقعی ناخدا عباس میگوید.
اما آنچه ناخدا عباس را متمایز و بدل به یک «قله» میکند، قدرت و لطافتِ بیبدیلِ اشعار و ملودیهای اوست. آثاری که ساخته ذهن و روح اوست، چنان توانمندیِ عجیبی داشتهاند که توانستهاند از حصارِ زمان عبور کنند و چندین نسل را تا به امروز اقناع نمایند. این نشاندهنده تبحرِ بالای او در جایگاهی است که در آن ایستاده بود.
با توجه به اینکه آن زمان اقتصاد خلیج فارس زیر سایه سنگین کمپانیهای استعماری نفس میکشید، امتناع او از همکاری با بیگانگان، علیرغم پیشنهادات مالی اغواکننده، کنشی فراتر از یک تصمیم شخصی بود. این رفتار، تجلی نوعی «مقاومت مدنی» و وطندوستی عملی بود که تخصص را، سرمایهای ملی میدانست.
رهبر معظم انقلاب در بیانات اخیر خود، مداحی را پدیدهای فراتر از گریاندن و یک «عنصر اثرگذار در کشور» دانستند که شایسته پژوهش و عمقیابی است. ایشان مداحی را «پایگاه ادبیات مقاومت ملّی» معرفی کردند. با نگاهی به کارنامه ناخدا عباس، درمییابیم که او دقیقاً در دورانی که بوشهر تحت فشارهای خُردکننده استعمار خارجی و تغییر هویتِ قاجاری-پهلوی بود، با استفاده از هنر نوحهخوانی، سدّی استوار در برابر نفوذ فرهنگی بیگانه ایجاد کرد. او با درک صحیح از مفهوم «مقاومت ملّی» که رهبری آن را «تابآوری در برابر فشار دشمن برای تسلیم نشدن» معنا کردند، ریتمِ کار بر روی دریا را به ریتمِ ایستادگی در حسینیه تبدیل کرد.
نوحههای پدربزرگ حالت الهامی داشت. بارها اتفاق میافتاد که نیمهشب، ناگهان از خواب بیدار میشدند و به اتاق کارشان میرفتند. صدای دستگاه تایپ که در سکوت شب میپیچید، گویای آن بود که نغمه یا شعر جدیدی به ذهن ایشان خطور کرده است. ایشان بلافاصله الهامات ذهنی خود را به روی کاغذ میآوردند.
یکی از خاطرات شیرین ضبط، سکانس روی عرشه لنج در طلوع آفتاب بود. وقتی دوربین آماده و تیم روی آب مستقر شده بود، حرکت نرم لنج، انعکاس نور روی آب و سکوت صبحگاهی بهقدری واقعی بود که همه حس کردیم روح ناخدا عباس در صحنه حضور دارد.
استان بوشهر با سابقه بیش از پنج قرن استعمارستیزی، همواره خاری در چشم این جریان بوده است. اما لایه پنهان این ایستادگی، نه فقط در لولهی تفنگِ «رئیسعلیها»، بلکه در حنجره «ناخدا عباسها» نهفته است. ضرورت پرداختن به مفاخر فرهنگی و مذهبی استان بوشهر در عرصه رسانه، امروز نه یک انتخاب، بلکه یک «واجب عینی» است. رسانه باید به مثابه یک دیدهبان، غبار فراموشی را از چهره قهرمانانی بزداید که میان «تخصص» و «تعهد» پیوندی تمدنی ایجاد کردهاند.
اهدای «نشان ناخدا» به مفاخر ملی، اکران مستند سینمایی «لبالب» و برگزاری کارگاههای تخصصی با حضور چهرههای برجسته ستایشگری، از جمله بخشهای اصلی رویداد ملی «بوشهر حسینیه مقاومت» خواهد بود.
نخستین جشنواره ملی چندرسانهای فناوری هستهای و زندگی با محورهای انرژی هستهای و آینده پایدار، کاربردهای صلحآمیز هستهای در زندگی روزمره، نقش دانش هستهای در بهبود سلامت و پزشکی پیشرفته، فناوری هستهای و امنیت ملی، انرژی هستهای و کشاورزی نوین، مقابله با جنگ روایتها در حوزه هستهای و چهرههای علمی و قهرمانان گمنام صنعت هستهای، و در بخشهای رادیو، تلویزیون، خبر، فضای مجازی، موسیقی، تولیدات مردمی، خبرگزاریها و رسانههای ملی و محلی استان و پژوهش به همت صداوسیما استان بوشهر و همکاری سازمان انرژی اتمی ایران، سازمان صداوسیما جمهوری اسلامی ایران و نیروگاه اتمی بوشهر، در بوشهر برگزار خواهد شد.