jamejamonline
دانش عمومی کد خبر: ۱۲۸۶۶۶۹ ۲۲ آبان ۱۳۹۹  |  ۱۳:۳۱

پدر موشکی ایران در آخرین پروژه خود در حال آماده سازی یک ماهواره‌بر چهار مرحله‌ای سوخت جامد به نام قائم بود که قطر و طول مرحله اول آن به ترتیب ۳.۵ و ۲۰ متر عنوان شده است.

به گزارش جام جم آنلاین به نقل از تسنیم، نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که از تغییر در تعاریف مأموریتی نیروی هوایی سپاه در اواخر دهه ۸۰ شکل گرفت، با تشکیل فرماندهی فضایی، اقدام به تدوین نقشه راهی برای ایجاد قدرت مورد نیاز در عرصه فضا در حوزه دفاعی برای جمهوری اسلامی ایران کرد. ایجاد قابلیت پرتاب ماهواره با توجه به نیاز گسترده به بسترهای فضاپایه که امروزه به طور قطعی به یک ضرورت برای قدرتمند بودن تبدیل شده از جمله اهداف نیروی هوافضای سپاه بود.
در اوائل دهه ۱۳۹۰ و پس از شهادت سرلشکر شهید حسن طهرانی مقدم، مسئول سابق یگان موشکی و مسئول وقت تحقیقات و خودکفایی سپاه، مهمترین برنامه سپاه در عرصه فضایی رسیدن به پرتابگر ماهواره برای قرار دادن آن در مدار ۱۰۰۰ کیلومتری بیان شد.
این شهید بزرگوار که بخش مهمی از قدرت موشکی کشور مرهون مدیریت و تلاش های او و یاران شهیدش است، در آخرین پروژه خود در حال آماده سازی یک ماهواره‌بر چهار مرحله‌ای سوخت جامد به نام قائم بود که قطر و طول مرحله اول آن به ترتیب ۳.۵ و ۲۰ متر عنوان شده است.
بنا بر اطلاعات موجود، مراحل مختلف قائم به طور جداگانه آزمایش شده بودند و شهادت ایشان برنامه فضایی سپاه در بخش پرتابگر را به مدت کوتاهی دچار وقفه کرد اما پس از حدود ۶ ماه مجدداً از سر گرفته شد. به گفته فرمانده سابق سپاه سردار سرلشکر محمدعلی جعفری، پروژه آخر شهید طهرانی مقدم با پیگیری سایر متخصصین سپاه به نتیجه رسید.
 
طهرانی مقدم در زمان شهادت مشغول کدام پروژه بود؟
شهید حسن طهرانی مقدم در کنار یکی از مراحل ماهواره بر سنگین قائم
 
بخش عمده نیازهای فضاپایه نظامی شامل رصد تصویری با دید مرئی و حرارتی و رصد راداری سطح زمین، مخابرات امن و رله ارتباطات بین واحدهای مختلف سطحی و هوایی و مراکز فرماندهی و نیز کمک به موقعیت یابی برای ادوات و تسلیحات است.
به جز مورد آخر که نیازمند منظومه پرتعدادی از ماهواره هاست و قطعاً در برنامه کوتاه مدت نظامی کشور قرار ندارد، سایر نیازها شامل سنجشی و مخابراتی در دستور کار توسعه ماهواره های نظامی کشور برای چند سال آینده قرار دارد.
در نتیجه نیروی هوافضای سپاه به عنوان یگان تخصصی دارنده فناوری های موشکی که با فعالیت های جهادی شهید طهرانی مقدم به درخت تنومندی تبدیل شده بود، پس از چند سال مشاهده وضعیت پرتابگرهای در دست توسعه در دولت، تصمیم به توسعه پرتابگر خود گرفت.
در این مسیر، اولین پرتاب ماهواره‌بر قاصد۱ در سکوت کامل خبری و بدون هیچگونه شوآف قبلی، در اردیبهشت ۱۳۹۹ با موفقیت صورت گرفت و توانست محموله خود که ماهواره تصویربرداری نور-۱ بود را در مدار ۴۳۰ کیلومتری زمین قرار دهد.
 
طهرانی مقدم در زمان شهادت مشغول کدام پروژه بود؟
ماهواره بر قاصد۱ سپاه
 
اخیراً و در یک برنامه مستند تلویزیونی به نام «نقطه زن» که در ایام هفته هوافضا از شبکه ۳ سیما بخش می‌شود، اطلاعات جدیدتری از این ماهواره‌بر و برنامه فضایی سپاه و کابردها و ویژگی‌های ماهواره نور منتشر شد که در این گزارش به آنها پرداخته می‌شود.
این مستند در محل پارک ملی هوافضا که دستاوردهای نیروی هوافضا و بخشی از دستاوردهای وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح را در زمینه هوافضا در خود جای داده تصویربرداری شده است. پارک ملی هوفضا به عنوان نمایشگاه دائمی در هفته اول مهر ۱۳۹۹ در اطراف تهران افتتاح شد.
 
طهرانی مقدم در زمان شهادت مشغول کدام پروژه بود؟
تصویری از اطلاعات ماهواره بر قاصد سپاه در پارک ملی هوافضا در مستند تلویزیونی نقطه زن
 
یکی از مهمترین جنبه‌های منتشر شده در این مستند، اجرای یک مرحله پرتاب زیرمداری موفق آزمایشی توسط سپاه در تاریخ ۲۸ فروردین ۱۳۹۸ یعنی در حدود یک سال پیش از پرتاب ماهواره بر قاصد۱ بوده است.
در حالی که پرتاب های ماهواره برهای سفیر۱ و سیمرغ ساخت وزارت دفاع همواره از چند وقت قبل توسط خود مسئولین داخلی و نیز ناظران خارجی بر اساس تصاویر ماهواره ای از پایگاه های پرتاب گزارش می‌شود، در مورد برنامه فضایی سپاه، نه پرتاب زیرمداری سال ۱۳۹۸ و نه پرتاب سال ۱۳۹۹ چه توسط مسئولین سپاه و چه ماهواره های خارجی پیش از اجرا و انجام، اطلاع رسانی و رصد و گزارش نشد.
 
طهرانی مقدم در زمان شهادت مشغول کدام پروژه بود؟
اشاره به مأموریت محموله نبأ در پرتاب آزمایشی زیرمداری قاصد
 
این امر دارای پیام‌های مختلفی است از جمله سطح بسیار بالای حفاظت اطلاعات در سپاه و همچنین توانایی اجرای فوری، دقیق و صحیح پرتاب فضایی به صورت کاملاً مخفیانه حتی از دید ماهواره های دشمن. همین جنبه به خودی خود سبب حیرت و حتی ترس تحلیلگران خصوصاً در جبهه دشمن یعنی آمریکا و رژیم صهیونیستی شد.
در پرتاب سال ۱۳۹۸، پرتابگر قاصد حامل یک محموله آزمایشی به نام نبأ بود. این مأموریت در ساعت ۹:۳۵ دقیقه به وقت تهران صورت پذیرفته و محموله نبأ موفق به ارسال تصویر از ارتفاع ۲۵۰ کیلومتری از ساحل شرقی دریای خزر شده است.
 
طهرانی مقدم در زمان شهادت مشغول کدام پروژه بود؟
طهرانی مقدم در زمان شهادت مشغول کدام پروژه بود؟
یکی از تصاویر ارسال شده از محموله نبأ در مأموریت فروردین ۱۳۹۸ (سمت راست) و موقعیت مکانی تصویر (سمت چپ) در ساحل شرقی دریای خزر
 
احتمالا این اولین ارسال موفق تصویر از محموله فضایی در این ارتفاع بوده است. اجرای این مأموریت در ابتدای سال ۹۸ نشان می دهد که سپاه کار توسعه ایستگاه های کنترل و کاربری زمینی ثابت و متحرک مورد نیاز را نیز بی سر و صدا به انجام رسانده تا در این مأموریت مورد استفاده قرار گیرند.
 
طهرانی مقدم در زمان شهادت مشغول کدام پروژه بود؟
تصویری از پایگاه دریافت داده های ماهواره ای سپاه که برای اولین بار منتشر شده است
 
در تابستان سال ۹۸، پایگاه تحقیقات فضایی سپاه در حوالی کویر مرکزی ایران، روزهای شلوغ و پرکاری داشت. تصاویر ماهواره ای از محوطه آزمایش این تأسیسات، اجرای آزمایش های متعدد پیشران های سوخت جامد را نشان می داد.
برخی تحلیلگران، این تصاویر را نشانه ورود تحقیقات موشکی سپاه به یک مرحله جدی و مهم می دانستند. از طرفی، تفاوت اثر آزمایش مذکور روی زمین نشان می داد که دستکم دو نوع پیشران در دست آزمایش بوده است.
 
طهرانی مقدم در زمان شهادت مشغول کدام پروژه بود؟
پایگاه تحقیقات و پرتاب فضایی سپاه
طهرانی مقدم در زمان شهادت مشغول کدام پروژه بود؟
موقعیت محوطه پرتاب در پایگاه فضایی سپاه
طهرانی مقدم در زمان شهادت مشغول کدام پروژه بود؟
ماهواره بر قاصد روی سکوی پرتاب متحرک در محوطه پرتاب پایگاه فضایی سپاه
 
در بهمن ۱۳۹۸ رونمایی از موتور فضایی سوخت جامد سلمان با نازل (خروجی) متحرک اولین اعلام رسمی دستاوردهای فضایی جدید سپاه بود. با این رونمایی نیروی هوافضای سپاه از توان عملیاتی خود برای هدایت بهتر و کارامدتر پیشران های سوخت جامد در خارج از جو پرده برداشت.
این پیشران به واسطه نازل (خروجی) متحرک با بهره وری بالاتری امکان تغییر و اصلاح مسیر را در خارج از جو دارد. بدنه بیرونی پیشران سلمان و نیز پوسته اطراف سوخت جامد در داخل این پیشران به جای فلز از مواد مرکب (کامپوزیت) غیرفلزی ساخته شده اند که نقش بسیار مهمی در سبک سازی این پیشران داشته است. در نتیجه وزن صرفه جویی شده با این تغییر جنس، صرف حمل محموله بیشتری یا دستیابی به مدار بالاتر می شود.
 
طهرانی مقدم در زمان شهادت مشغول کدام پروژه بود؟
پیشران فضایی سلمان با نازل متحرک
طهرانی مقدم در زمان شهادت مشغول کدام پروژه بود؟
تصویری از عملکرد نازل متحرک موتور سلمان در آزمایش زمینی
 
کمتر از ۳ ماه بعد و در سوم اردیبهشت ۱۳۹۹ ورود سپاه به عرصه جدیدی از توانمندی فضایی به طور رسمی با پرتاب موفق ماهواره‌بر سه مرحله ای قاصد-۱ و تزریق موفق ماهواره نور-۱ به عنوان اولین ماهواره نظامی ایران اعلام شد.
بر اساس اطلاعات مستند نقطه زن، ماهواره قاصد توان حمل ۲۰ کیلوگرم یا بیشتر محموله به مدار را دارد. اما وزن و ابعاد ماهواره نور-۱ همچنان نامشخص است.
 
طهرانی مقدم در زمان شهادت مشغول کدام پروژه بود؟
مسیر پرتاب قاصد-۱ از پایگاه فضایی سپاه به سمت سواحل مکران و موقعیت پایگاه دریافت داده و ارسال فرامین مأموریت
 
براساس اطلاعات موجود، قاصد-۱ در مرحله اول خود از پیشران موشک بالستیک قدر استفاده می کند و در مرحله دوم از پیشران فضایی سوخت جامد سلمان. در مرحله سوم نیز یک پیشران سوخت مایع دیگر کار رساندن ماهواره به سرعت مورد نیاز و تزریق در مدار را بر عهده دارد. بر اساس تصاویر، قاصد-۱ در طولی در حدود ۱۸.۱ متر داشته و جرم آن نیز در مرحله اول در حدود ۱۶ تن است.
 
طهرانی مقدم در زمان شهادت مشغول کدام پروژه بود؟
پرتاب ماهواره بر قاصد۱ در اردیبهشت ۱۳۹۹
طهرانی مقدم در زمان شهادت مشغول کدام پروژه بود؟
 
مرحله اول قاصد-۱ پس از ۱۱۸ ثانیه عملکرد، خاموش شده و در ارتفاع ۸۰ کیلومتری جدا شده و به داخل جو سقوط می کند. پس از آن مرحله دوم در ثانیه ۲۹۰ و ارتفاع ۴۱۵ کیلومتری جدا شده و به داخل جو می افتد.
 
طهرانی مقدم در زمان شهادت مشغول کدام پروژه بود؟
تصاویری از جدایش مرحله اول ماهواره بر قاصد۱
طهرانی مقدم در زمان شهادت مشغول کدام پروژه بود؟
روشن شدن موتور سلمان به عنوان مرحله دوم ماهواره بر قاصد۱
 
نهایتاً موتور مرحله سوم در ثانیه ۴۸۰ از شروع مأموریت و در ارتفاع ۴۳۰ کیلومتری، ماهواره را با سرعت ۷.۶۵ کیلومتر بر ساعت که معادل سرعت ۲۸ ماخ (بر اساس سرعت صوت در آن ارتفاع) در مدار تزریق می کند.
البته در اطلاعات منتشر شده در فیلم های پس از پرتاب ماهواره بر قاصد-۱ نکات دیگری نیز قابل دریافت بود که قبلاً در گزارش مستقلی به آن پرداخته شده است.
 
طهرانی مقدم در زمان شهادت مشغول کدام پروژه بود؟
تصویری از اتاق کنترل مأموریت ماهواره بر قاصد
طهرانی مقدم در زمان شهادت مشغول کدام پروژه بود؟
نمودار عملکرد رانشی ماهواره بر قاصد
طهرانی مقدم در زمان شهادت مشغول کدام پروژه بود؟
نمایش گرافیکی از اجزاء پیشران مرحله سوم ماهواره بر قاصد۱
 
آنچه از ظاهر تصویر به نمایش گذاشته شده برای این ماهواره مکعب مستطیلی قابل دریافت است، نور-۱ دارای چهار صفحه خورشیدی باز شونده است که در کنار صفحات خورشیدی نصب شده روی پنج وجه از بدنه کار تأمین نیروی الکتریسیته لازم در عمر عملیاتی یک ساله این ماهواره را بر عهده دارند. لازم به ذکر است که عمر عملیاتی ماهواره تابع عمر مداری و عمر تجهیزات نصب شده روی آن است.
 
طهرانی مقدم در زمان شهادت مشغول کدام پروژه بود؟
تصویری از ماهواره مکعبی نور و صفحات باز شونده دارای سلول خورشیدی
 
عمر مداری در ارتفاع ۴۳۰ کیلومتری در حدود ۲ تا ۳ سال است، در نتیجه عمر یک ساله نور-۱ مربوط به تجهزات نصب شده روی آن و البته بار توسعه فناوری در مأموریت آن است. پس از تثبیت این مرحله در ماهواره های بعدی تجهیزاتی با عمر بالاتر استفاده خواهد شد که قطعاً قیمت بالاتری هم دارند و در پرتاب اول استفاده از آن مطابق احتیاط نیست.
علاوه بر آزمایش عملیاتی و طولانی مدت زیرسامانه‌های ارتباطی، کنترل و تبادل داده با ماهواره و ماهواره‌بر و همچنین به کارگیری عملیاتی ایستگاه های زمینی در نقش کنترل و کاربری ماهواره ها و دریافت تصاویر به طور خلاصه توانمندی های کسب شده یا تثبیت شده با این پرتاب موفق شامل موارد زیر است:

۱. آزمایش موفق اولین ماهواره بر سه مرحله ای ساخت داخل
۲. آزمایش موفق اولین ماهواره بر ترکیبی سوخت مایع و جامد
۳. آزمایش مداری پیشران سلمان
۴. اولین ماهواره بر و حتی موشک بهره مند از نازل تمام متحرک برای موتور سوخت جامد
۵. آزمایش عملیاتی و موفق موتور سوخت مایع مرحله نهایی با ۶ نازل برای تنظیم دقیق سرعت تزریق
۶. توسعه اولین ماهواره بر با سکوی پرتاب متحرک و قابل شلیک از عرض های جغرافیایی مختلف تا جنوب کشور که سبب بهتر شدن نسبت محموله به وزن کل ماهواره بر می شود
۷. شکستن رکود عمر عملیاتی ماهواره های کشور با گذر از بیش از ۷ ماه از پرتاب
۸. به کارگیری عملیاتی فناوری باز شدن صفحات خورشیدی برای اولین بار در کل برنامه فضایی کشور
۹. ارسال تصاویر گرفته شده از زمین از ماهواره تثبیت شده در مدار برای اولین بار در کل برنامه فضایی کشور
۱۰. ارتقاء مدار تسخیر شده توسط ماهواره های ایرانی از ۳۷۵ کیلومتری بیضوی به ۴۳۰ کیلومتری دایروی
 
نمونه بعدی ماهواره‌بر قاصد به گفته فرمانده نیروی هوافضای سپاه سردار حاجی زاده، قرار است در مرحله اول خود نیز از پیشران سوخت جامد استفاده کند.
آنچه از سخنان فرمانده نیروی هوافضای سپاه و فرمانده یگان فضایی این نیرو در روزهای پس از پرتاب قاصد برداشت می‌شود این است که نقشه راه توسعه فناوری فضایی نظامی در این نیرو تدوین شده و برنامه ها طبق این نقشه راه پیگیری خواهد شد.
ماهواره نور-۱ به عنوان یک گام ابتدایی مجهز به حسگرهای شناسایی و قابلیت دریافت و ارسال سیگنال است که چندین فناوری مهم و زیرسامانه های اصلی را آزمایش کرده و راه را برای پرتاب ماهواره های بعدی باز می کند.
ماهواره نور-۲ نیز که بنا بر شواهد موجود در گفته های مسئولان سپاه آماده عملیات است، با قابلیت های بیشتر و در مدار بالاتری اما در سطح لئو تزریق خواهد شد.
در نهایت نیز سپاه برای بهره برداری از خدمات ناوبری و ارتباطی پیشرفته به مدارهای میانی (مئو) و مدار زمین آهنگ (ژئو) ورود خواهد کرد. طبعاً مدارهای بالاتر و محموله های سنگین تر، ماهواره‌برهای قدرتمندی تری را نیز طلب می کند.
آنچه گفته شد، گوشه‌ای از برنامه مدون و مفصلی است که پایه‌های آن را سال‌ها قبل، حسن طهرانی مقدم بنا کرد و جان عزیز خود را هم بر سر آن گذاشت؛ حوزه‌ای که می‌رود تا همچون توان موشکی، در آینده نه چندان دور به یکی از مهمترین توانمندی های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تبدیل شود.


ارسال نظر
* نظر:
نام:
ایمیل: