jamejamonline
فرهنگی معارف و اندیشه کد خبر: ۱۲۷۹۶۷۶ ۲۰ مهر ۱۳۹۹  |  ۱۵:۳۱

انسان با استفاده از عقل باید زندگی دنیوی و اخروی را لحاظ کند و با آنها پیش رود زندگی اخروی را مد نظر داشته باشد و اهتمام و تلاش فراوانی برای آخرت خود کند.

به گزارش جام جم آنلاین به نقل از سایت حوزه نت، فعالیت های انسان به سه دسته تقسیم می شود:
1. فعالیتهایی که در سعادت جاوید و آخرت انسان نقش دارد و همچون عبادات، کارهای ارزشی، انفاق، ایثار و خدمت رسانی به بندگان خدا، برای رضای خدا و به قصد قربت انجام می¬شود.
2. فعالیت هایی که در جهت تأمین منطقی و منصفانه حوایج دنیوی انسان است و نیازهای طبیعی و غریزی انسان را برطرف می سازد.
3. کارها و اقداماتی که دردی از دنیا و آخرت انسان درمان نمی کند، بلکه به دلیل فخر فروشی و امتیاز طلبی، عادت و سرگرمی، یا کم رویی و هم رنگی با جماعت انجام می گیرد.
نوع اوّل از فعالیت ها کاملاً منطقی است و از پشتوانه عقل قوی برخوردار است. و انسان باید بیش از هرچیز به فکر سعادت جاودانه خویش باشد، این تلاش¬ها مولود عقل معاد است.
نوع دوّم از فعالیت ها در حدّ تأمین نیازهای واقعی خود و وابستگان، کارهای مشروع و اقتصادی و اقداماتی عاقلانه است؛ زیرا انسان بدون تأمین روزی حلال، حتی از عبادات و خدمت¬ کردن به دیگران هم باز می¬ماند.

عقل معاد و عقل معاش
نوع سوّم که گاهی به بهانه تفریح و ورزش صورت می¬گیرد، اگر پس از تأمین نیازهای واقعی دنیا و آخرت و با هزینه مشروع و حاصل دستاورد خویش و در حدّ معقول انجام شود، تلاشی عقلانی و منطقی است.
امّا بدون پرداختن به نیازهای اخروی و دنیوی و رسیدگی به وظایف الهی و اجتماعی، فقط به فکر تفریح و شادی و ورزش بودن و به آتش بی¬کاری و مصرف¬گرایی و وقت¬گذرانی و مسابقات ورزشی داخلی و خارجی دامن زدن کاری عاقلانه نیست.
اشتباه بزرگ سیاست گذاران ما این است که امکانات بیت¬المال را به نیازهای نوع سوم اختصاص داده¬اند، در شرایطی که هنوز نیازهای علمی، ایمانی، عبادی برآورده نشده و نیازهای دفاعی، درمانی، امنیتی و نیازهای اولیه جامعه بدون بودجه و بی سرو سامان و ناقص رها شده است، امروز تربیت بدنی و ورزش بخش عظیمی از اموال محرومان و اکثر اوقات صدا و سیما را آگاهانه، یا ناآگاهانه تصاحب می¬کند و بیت¬المال صرف بازی¬های مترفان می¬شود که با توجه به دیگر نیازهای اقتصاد و تندرستی و درمانی هیچ اولویتی ندارد.
به این گونه فعالیت¬های بشری سوره جمعه چنین پرداخته است:
) فَإِذا قُضِیَتِ الصّلاةُ فَانْتَشِرُوا فِی اْلأَرْضِ وَ ابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللّهِ وَ اذْکُرُوا اللّهَ کَثیرًا لَعَلّکُمْ تُفْلِحُونَ ?
وَ إِذا رَأَوْا تِجارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضّوا إِلَیْها وَ تَرَکُوکَ قائِمًا قُلْ ما عِنْدَ اللّهِ خَیْرٌ مِنَ اللّهْوِ وَ مِنَ التِّجارَةِ وَ اللّهُ خَیْرُ الرّازِقینَ)؛ و چون نماز گزارده شد، در [روی] زمین پراکنده گردید و فضل خدا را جویا شوید و خدا را بسیار یاد کنید، باشد که شما رستگار گردید ? و چون داد و ستد، یا سرگرمی¬ای ببینند، به سوی آن روی آور می¬شوند، و تو را در حالی که ایستاده¬ای ترک می¬کنند. بگو: "آنچه نزد خداست از سرگرمی و از داد و ستد بهتر است، و خدا بهترین روزی دهندگان است.".
سال¬هاست که به بهانه تفریح و بازی و مسابقه، استادیوم¬های چند ده هزار نفری، حتی روزهای جمعه و شب¬های ماه رمضان، نسل جوان و نوجوان را از پرداختن به نیایش و عبادت و نماز باز می¬دارد. و این منکر بزرگ و فراگیر از صدا و سیما تبلیغ و تشویق می¬شود.

عقل معاد و عقل معاش
سال¬هاست برخی دانشگاه¬ها در روزهای جمعه و هم¬زمان با ساعت نماز جمعه در سراسر کشور کلاس برگزار می¬کنند و به تدریس و تجارت مشغولند و به نماز جمعه و فرهنگ جمعه بی¬توجهی می¬شود.
تجارت فردی و بازی¬های افراد، چندان مشکلی ایجاد نمی¬کند، ولی برنامه¬ریزی برای کشاندن جوانان به کلاس¬ها و اختصاص مساجد به پیران، یا خلوت کردن آن و برگزاری کلاس¬ها هم¬زمان با نماز جمعه و برگزاری بازی¬هایی با عنوان جام رمضان، خطا و خیانت به فرهنگ اسلامی است.

علل مظلومیت فرهنگی
اگر بودجه فرهنگ اسلامی، صرف میراث تاریخی سلاطین جبّار قبل از اسلام گردد، اگر امکاناتی که باید صرف انسان¬ها شود در خدمت ویرانه¬ها و خانه¬های سلاطین و خوانین ظالم قرار گیرد، بودجه¬ای که باید صرف مردم بم شود به بازسازی بی¬منطق ارگ تاریخی بم اختصاص ¬یابد؛ طبیعی است که فرهنگ به معنای ایمان و اخلاق و دانش مظلوم و محروم خواهد ماند. سال¬هاست که به جای حمایت از تولید، امکانات کشور صرف بازی و سرگرمی و مسابقات و آمد و شد تیم¬ها به کشورهای خارجی و آوردن مربی و مشاوران ورزشی بیگانه با فکر و فرهنگ اسلامی می¬شود. و روز به روز بر دامنه¬ی آن افزوده می¬گردد. اگر تابه حال این اسراف و ولخرجی¬ بر مردان اختصاص داشت، هم¬اکنون مسابقات ورزشی بانوان و اخبار ورزشی آنان پی¬گیری می¬شود. وندالیسم و اتفاقات غیر عاقلانه و ویران¬گرانه و تخریب و شکستن شیشه¬های وسایل نقلیه عمومی و خصوصی که پس از هر برد و باخت تیم¬های ورزشی اتفاق می¬افتد، برای یک بار کافی بود که مدیران کشور در بودجه ورزش و تبلیغات ورزشی صدا و سیما تجدید نظر کنند، ولی تکرار آن نشان می¬دهد که خردورزی کافی بر بودجه¬ها، بر صدا و سیما، و بر تربیت بدنی حاکم نیست؛ و حال¬ آن¬که امام صادق(ع) می¬فرماید: لایلسَعُ العاقلُ من جُحْرِ مَرَّتین؛ عاقل از یک سوراخ دو بار گزیده نمی¬شود. امروز صدا و سیما آن¬قدر ورزش و مسابقات ورزشی گوناگون را بزرگ کرده که از آن حق پخش تلویزیونی را مطالبه می¬کنند.

عقل معاد و عقل معاش
اگر امروز از فقر اخلاق و ضعف حاکمیت ارزش¬ها در زندگی عمومی گله¬مندیم، ریشه¬ی این مسایل به عدم بهره¬گیری فردی و اجتماعی از نیروی عقل باز می¬گردد. تولید و ترویج بی¬اندازه کالا و برنامه¬های تبلیغاتی و فاقد منطق و پخش موسیقی و ورزش¬های بی¬ثمر از یک سو، فقر و مشکلات اقتصادی مردم از سوی دیگر، زمینه خردورزی را از میان برده است. گروهی از فقر و ناداری فرصتی برای اندیشه و تعقل ندارند و گروهی به دلیل اتراف و اسراف و شرکت در مسابقات بی¬مرز و مداوم تجمّل فرصتی برای تعقل و تفکر پیدا نمی¬کنند. برای برخی فقر عامل اقدامات غیر عاقلانه است و در زندگی برخی ثروت بی¬اندازه عامل گوشه نشینی عقل و اندیشه شده است.
تبعیض و فاصله¬ی شدید طبقاتی، هر دو گروه را به سوی اقدامات فاقد پشتوانه عقلی سوق می¬دهد. آمار بالای جرایم و معاصی در گروه¬ها و طبقات بالای اقتصادی و به گونه¬ای در میان محرومان و فقیرترین اقشار اجتماعی به نوعی دیگر نشان می¬دهد، که عقل و خرد بر رفتار مترفان و مستضعفان حاکم نیست. این گروه¬ها کمتر فرصت تفکّر و تعقل و بهره¬گیری از این گوهر ملکوتی را دارند؛ و حال آن¬که امروز کل جامعه به تقویت خردورزی نیاز دارد:
1. حفظ تجارب و نشر و گسترش آن از طریق صدا و سیما،
2. تکیه بر عقل جمعی و تأکید بر مشاوره در کلیه¬ی امور زندگی،
3. تحقیق و تأمّل و خودداری از اقدامات تندخویانه و عجولانه،
4. مردم دوستی و ارتباط صمیمانه با مردم.
در این زمینه رسول اکر(ص) فرموده است: رأسُ العقلِ بعد الإیمان التودّد إلی النّاس؛ سرچشمه عقل پس از ایمان به خداوند، دوستی با مردم است.
5 . معاشرت با خردمندان، عامل اصلاح اخلاق و رفتار عاقلانه است.
امیرالمؤمنین(ع) نیز فرمود: فسادُ الأخلاق معاشرة السّفها و صلاح الأخلاق معاشرة العقلا؛ فساد اخلاقی ریشه در معاشرت سبک مغزان دارد و اصلاح اخلاق در پرتو هم¬نشینی با عاقلان به دست می¬آید.

6 . گسترش عدالت اقتصادی و اجتماعی.
عدالت هم فرزند عقل و خرد است، و هم پدر و مادر رفتار عاقلانه در دیگران. به هر نسبت که امکانات الهی عادلانه در جامعه توزیع شود، زمینه رشد فکری و فرهنگی پدید می¬آید و بخش فرهنگ از هیمنه¬ی اقتصاد و سیاست آزاد می¬شود.
در فضای عدالت¬محوری، عقل و وحی بر زندگی بشر فرمان می¬راند، ولی در محیط استثمار و بی¬داد عقل و وحی به اسارت شیاطین و سلاطین در می¬آید.

ارسال نظر
* نظر:
نام:
ایمیل:

یادداشت

بیشتر
اسبی در غبار آمد

اسبی در غبار آمد

در نخستین ساعاتی که خبر شهادت شهید محسن فخری‌ زاده را شنیدم، نوشتن یک مثنوی را آغاز کردم: «سواری بر زمین افتاد و اسبی در غبار آمد/ غروب از جاده دردا باز اسبی بی‌سوار آمد». تا پاسی از شب بیدار بودم و شعر را بازنویسی می‌کردم.

یک افسوس همیشگی

یک افسوس همیشگی

سینماگرانی که بیانیه محکومیت ترور شهید فخری‌ زاده را امضا کرده‌اند و نیز تمام آنهایی که نتوانستند آن را امضا کنند، بدون تردید باور دارند که ترور در هر شکلی محکوم است، چه رسد به ترور بزرگمردی که خدمات ارزنده‌ای به کشور داشته و فردی موثر بوده است.

گفتگو

بیشتر

پیشنهاد سردبیر

بیشتر

آشنایی با ضرب المثل ها

حکایتی از کلیله و دمنه

پیشخوان بیشتر