اين شماره نخ فناوري اطلاعات از دانههاي علوم مختلف رد شده و آنها را با نگاهي تركيبي به هم پيوند زده است. روزگاري بود كه با خواندن هر درسي از خود ميپرسيدم آيا اين درس را دوست دارم و آيا نيازي براي دانستن آن حس ميكنم؟ در پي اين بودم كه بفهمم اگر نميتوانم كاربردي براي اين درس مدرسه يا دانشگاه بيايم، پس چرا بايد آن را ياد بگيرم؟ حالا امروز دستكم در مورد دانستنِ هر چه بيشتر از فناوري اطلاعات، كسي از خود نميپرسد كه «بايد بدانم يا نه؟». چرا كه كمكم اين دستگاهها و سيستمها هستند كه زندگي شخصي ما را مديريت ميكنند. ما كاربران يخچالها و اجاقها و خانهها و خودروها و تلفنهايي هستيم كه بدون اجازه ما توسعه مييابند و به بازار ميآيند و ارزان ميشوند و مدام اصرار دارند كه كارها را براي ما راحتتر كنند. بايد بشتابيم تا از قافله عقب نمانيم. حتي زبان گفتگوي خانوادهها هم در حال ديجيتالي شدن است و اگر آدرس ايميل نداشته باشيم انگار بيهويتيم! بايد به هوش باشيم ...
تا به امروز كه در اين مجال، از روندهاي تكامل نوشتهايم، قصدمان ايدهدادن علمي و پيشبينيهاي مبتني بر دانش نوآوري نظاميافته و TRIZ براي ترسيم آينده موضوعهاي مختلف بوده است. از ايدهپردازي و تخيل صرف پرهيز داشتهايم و در هر شماره هم نمونهاي از روندهاي تكامل را معرفي كردهايم. همانطور كه پيشتر هم آوردهايم، همه علوم و فناوريها از الگوهاي مشتركي پيروي ميكنند كه در بسياري موارد، اين شباهتها از چشم ما پنهان است. اين روندها بر اساس رفتارهاي مشابه سيستمهاي متنوع، طي ساليان متمادي به شكل قوانيني كشف شده درآمده و طبقهبندي شدهاند. به كمك آنها، ميتوان گذشته را مرور كرد و آينده را آنطور كه خواهد شد پيشبيني و پيشگويي نمود. يكي از مهمترين چيزهايي كه پشت پرده همه روندها وجود دارد، تمايل سيستمها و نيازهاي انسان به خودبهخودي شدن كارها است. اين مفهوم «خودبهخودي» را درTRIZ به طور مشخص با مفهوم «ايدهآلي» معرفي ميكنند و ديگر شرط مهم آن هم «بيهزينگي» است كه در عمل به يافتن راهحلهايي با كمترين هزينه ممكن منجر ميشود.
تلفيق سيستمهاي رايانهاي و حواس فعلا پنجگانه انسان، تحولاتي را مثل بينياز شدن به بسياري از فعاليتهاي امروزي در پي دارد. فرض كنيد براي خريد به فروشگاهي ميرويد: حين گذر از در ورودي، دوربينها از عنبيه چشم هويت شما را از بانك اطلاعاتي شهروندان شناسايي ميكنند (مثل دستگاههاي حضور و غياب كه با اثر انگشت كار ميكند)، هر چيزي كه براي خريد انتخاب كنيد، همانجا به كمك نمايشگر چرخدستي خريد، بررسي و معرفي ميشود. يعني شما ميفهميد كه آنچه ميخريد چه مواد اوليهاي دارد، كيفيت آن چيست، چند نفر پيش از شما آن را خريدهاند، نظرشان پس از مصرف چه بوده، تا كي مهلت مصرف داريد، چه غذاهايي ميتوانيد با آن درست كنيد، چند كالري انرژي دارد و براي كدام نيازهاي بدن شما مناسب است و با كدام بيماريها ناسازگاري دارد. به علاوه قيمت آن با بودجه و سليقه و سابقه خريدهاي پيشين شما مقايسه ميشود. حتي سيستم به شما ميگويد كه آخرين بار كي و چندتا از آن كالا يا نمونه مشابهش را از كدام فروشگاه خريدهايد و چه چيزهايي با ارزش غذايي مشابه الان در يخچال يا آشپزخانه شما وجود دارد. وقتي كه خريدتان تمام شد، حين عبور از در خروجي، جمع خريدها به كمك سيستمي شبيهRIFD محاسبه ميشوند و بدون وجود صندوق، از حساب بانكي شما كسر ميگردند. نسخهاي از خريد شما نيز با هماهنگي قبلي براي پزشك شما ارسال ميشود. اگر خريدهاي شما با خريدهاي قبليتان ناسازگاري داشت آنجا مورد پرسش قرار ميگيريد. مثلا چنانچه شما تا پيش از اين، هيچگاه پوشك بچه نخريده باشيد، هيچ نشانهاي هم از تولد نوزاد در خانوادهتان وجود نداشته باشد و آمار بيمارستانها و ثبت احوال نيز همين امر را تاييد كند، خريد شما مورد پرسش قرار ميگيرد؛ شايد تقلبي در هويت شما رخ داده باشد و در اين شرايط بررسي هويت شما ضروري است.
اجازه دهيد تحليل روندها و معرفي علمي آنها را به مجالي ديگر واگذاريم و برخي از پيشبينيهاي علمي مرتبط با اين شماره كليك را با هم مرور كنيم:
- سيستمهاي هوشمند با دسترسي به بانكهاي اطلاعاتي و قابليت تحليل دادههاي مختلف، سازمانها را در ايدهپردازي همراهي ميكنند. با اين وصف چه بسا نرمافزارهاي هوشمند ايدهپردازي براي توليد ايدههاي خلاق مورد نياز آگهيهاي تبليغاتي و برنامههاي طنز تلويزيوني هم وارد گود شوند.
- با توجه به اين كه سيستمهاي اتوماسيون در كارخانجات و شركتهاي توليدي، توسعه قابل توجهي خواهند داشت طبيعي است كه تعداد كاركنان خطهاي توليد و شاغلان بخش صنعت، كاهش يابند و جاي آنها را دستگاههاي مكانيزه بگيرند. اما اين توسعه، به نياز روزافزون بازار به خدمات و حضور فعال انسانها در بخشهاي غيرتوليدي منجر ميشود. بدين ترتيب سيستمهاي نرمافزاري و سختافزاري در پي بررسي رفتار مشتريان و تحليل نيازهاي ايشان برميآيند. در نظر بگيريد كه يك سوپرماركت يا فروشگاه زنجيرهاي با داشتن دوربينهاي نصب شده و بانك اطلاعاتي خريدها، بتواند به توليدكنندگان و بخشهاي خدماتي، در مورد نيازهاي مردم بازخورد دهد و راه و چاره بهتر شدن محصولات و عرضه چيزهاي نو را به آنها ارايه نمايد.
- نرمافزارها پويا ميشوند و هوشمندتر از آنچه امروز شاهدش هستيم. با اين توصيف، با يك گام جلوتر فكر كردن، شايد در روزنامهها چنين آگهيهايي متداول شوند: «يك شركت مهندسي فعال و معتبر، يك روبات را براي مديريت دفتر مركزي خود به همكاري دعوت ميكند. اين روبات بايد زيرنظر هياتمديره فعاليت كند و 37 مهندس و 12 كارمند شركت را به همراه مجموع 17 بسته نرمافزاري حرفهاي، مديريت نمايد.»
- سختافزارها كوچك و كوچكتر ميشوند و همه سيستمها به سوي خودبهخودي شدن شتاب ميگيرند. آزمايشگاه تشخيص طبي به يك مدار كوچك كه زير پوست ما كار گذاشته ميشود بدل ميگردد و سوپرماركتها همه مجازي ميشوند و جاي خود را به سيستمهاي مكانيزه فروش ميدهند. تلويزيونها و پردههاي نمايش همه به دستگاههاي تلفن همراه نقل مكان ميكنند و زندگي كاري، بدون دفترهاي اداري و در وبسايتها دنبال ميشود.
- زمينههاي مختلف مهندسي براي توسعه يافتن و ارايه محصولات و خدمات جديد، گريزي جز تركيب كار كردن با هم ندارند. يك پروژه نفتي يا ساختماني بدون داشتن سيستمهاي مديريتي و اطلاعاتي و كنترلي نرمافزاري امكان انجام ندارد. براي طراحي و كار كردن چنين سيستمي، حتما بايد چند متخصص از زمينههاي مختلف مهندسي كنار هم بنشينند و با هم كار كنند. سيتسمهاي رايانهاي نيز با نياز به دانش مهندسي مواد و پليمر و ... است كه جاي رشد مييابند، اگر نه متوقف يا كند ميشوند.
- فناوري اطلاعات با همه توسعههاي كمي و كيفي خود، با جذب همه ايدههاي نو و يافتههاي تازه علوم محض و مهندسي و انساني، دستخوش تغيير خواهد بود. ديگر زمينههاي علم و زندگي نيز با تاثير گرفتن از روزگار ديجيتال و محصولات آن، دستخوش تغييرات جدي ميشوند. شما چه ايدههايي داريد كه فكر ميكنيد در آينده جامه عمل ميپوشند؟ آنها را به click@jamejamonline.ir بفرستيد.
محمود كريمي
بورس
آب و هوا 
انتشارات
اشتراک 
آرشیو روزنامه
