اگر مشتري ثابت و خواننده هميشگي كليك باشيد، يعني يك يار هفتگي داريد كه بدون ورق زدن آن، احساس دلتنگي ميكنيد. خواندن يك نشريه ثابت (روزنامه، ماهنامه، فصلنامه يا حتي يك نشريه الكترونيكي) يعني داشتن يك عادت نيك و برقراري يك ارتباط مستمر براي كسب آگاهي از مطالب نو در زمينه مورد علاقه ما. اگر مشتري ثابت و خواننده هميشگي هيچ نشريهاي نيستيد و بود و نبود يك رسانه برايتان تفاوت چنداني نميكند، در اين صورت آنچه ميخوانيد حداكثر برايتان جالب خواهد بود. اما براي مشتريان ثابت يك نشريه، خواندن مطلب اين شماره، ميتواند منجر به توليد ايدههاي تازه بسياري شود.
در انتشار يك روزنامه (يا هر نشريه ديگري)، روال متعارف اين است كه دفتر روزنامه بخشهايي مثل تحريريه، فني (گرافيك و رايانه) و اداري داشته باشد. ليتوگرافي و چاپخانه هم در ادامه تكميل چرخه توليد محتوا تا توليد نشريه قرار ميگيرند. ميماند توزيع و فروش كه اشتراك را هم در دل آن فرض ميكنيم. سازمان آگهيها هم يك بايد فعلا گريزناپذير است. هر كدام از اين واحدها، با ورود به فضاي ديجيتال دچار تغيير و تحول شدهاند. بعضي از تغييرات، جزيي و خرد هستند و تعدادي از آنها هم اساسي به نظر ميآيند. خوب به ياد دارم كه وقتي كارم را در فضاي مطبوعات شروع كردم دوربين آنالوگ بود و ضبط صوت اشتراكي با همكاران و ميز مونتاژ و صفحهبندي دستي. از سالهاي اول 1370 ميگويم كه روزنامهنگارياش با امروزِ حضور دوربين ديجيتال و همهچيPlayerها و صفحهبندي كامپيوتري و اينترنتهاي آنلاين، تغييرات واضحي كرده است.
تغييرات دنياي روزنامهنگاري هم مثل ديگر موضوعهاي ويژه كليك، از روندهاي تكامل كه يكي از بخشهاي مهم نوآوري نظاميافته يا TRIZ هستند، پيروي كردهاند. اين روندها بر اساس رفتارهاي مشابه سيستمهاي متنوع طي ساليان متمادي، به شكل قوانيني كشف شده درآمده و طبقهبندي شدهاند. به كمك آنها، ميتوان گذشته را مرور كرد و آينده را آنطور كه خواهد شد پيشبيني و پيشگويي نمود.
چندرسانهاي شدن روزنامهنگاري با تولد نشريات سايبر و آنلاين، برعكس شدن جريان خبري و دريافت سفارشي و دستهبندي شده اخبار مورد علاقه، وبلاگها و پادكستها همه شاهد و مؤيد پيشبينيهايي هستند كه به كمك روندهاي تكامل ميتوان انجام داد. در اين خصوص روندهاي «افزايش بهكارگيري حواس» و «كاهش ميزان درگيري انسان» را ميتوان مورد اشاره قرار داد. از آنجا كه اين 2روند را در شمارههاي پيشين معرفي كردهايم، مستقيم به سراغ پيشبينيهاي علمي آينده روزنامهنگاري ميرويم:
روزنامهها چندرسانهاي ميشوند. البته نه به اين معني كه گزارشها و مطالب خود را با صدا و تصوير روي وبسايتشان ميگذارند، بلكه شما ميتوانيد با انگشت خود روي عكس صفحه اول روزنامه كليك كنيد و چند عكس قبلتر و چند صحنه بعدتر را هم تماشا كنيد.
شايد هم خلاصه فيلمي از موضوع همانجا روي كاغذ برايتان نمايش داده شود.
روزنامهنگار سوژهها را شكار ميكند و بعد نرمافزارهايي تخصصي به كمكش ميآيند و او را راهنمايي ميكنند كه از چه زاويهاي به موضوع نگاه كند و چهها را بپروراند و كدام مخاطبها را هدف گيرد تا بيشترين استقبال از مطلب او به عمل آيد. حدس و گمان به كنار ميرود و دادههاي تحليل شده از بانك اطلاعاتي پشتيبان روزنامهنگاران ميشوند.
روزگاري خبرنگار را با كاغذ و قلم يا ضبط و دوربينش ميشناختند. امروز كه موبايلها كار ضبط و دوربين را با هم انجام ميدهند و بدينترتيب همه ابزار فيزيكي خبرنگاري را دارند. اما فردا خبرنگار به كمك يك لنز عادي كه درون چشمش قرار ميدهد عكاسي ميكند و به كمك تراشه كوچك درون گوشش صداها را براي گزارش و خبر خود ضبط ميكند.
روزنامهخوانها فقط بابت مطالبي كه آنها را مفيد ارزيابي ميكنند پول ميدهند و حتي ميتوانند هر شماره، تنها صفحهها و مطالبي را كه دوست دارند دريافت كنند نه همه صفحههاي نشريه و مطالب آماده شده را.
تا ديروز بايد مطلب خود را روي كاغذ ميآوردي و كاغذ را ميسپردي به واحد تايپ و كار را تا صفحهبندي دنبال ميكردي تا به چاپ برسد. چند صباحي ديگر، مشاهداتت را روايت ميكني و واژهها مستقيم ميروند روي نسخه چاپي و الكترونيكي. عكسها هم همان لحظه در قابهاي از پيش تعيين شده نقش ميبندند.
خواندن مطلب و تماشا كردن تصوير روزنامهها، با چشيدن مزه بعضي واژهها و بو كردن بخشهايي از روزنامه همراه است. اين مورد استفاده قرار گرفتن حس چشايي يا بويايي جان ميدهد براي آگهيها و دستورهاي آشپزي.
مساله زبان نشريه در آينده به سادگي حل ميشود. مهم نيست كه شما فارسي زبان هستيد و روزنامهاي به زبان انگليسي يا چيني و يا فرانسوي چاپ ميشود. شما به واژهها نگاه ميكنيد و مطالب به زباني كه شما آن را بهتر ميفهميد برايتان بازخواني خواهند شد. به همين سادگي!
فناوري اطلاعات با همه توسعههاي كمي و كيفي خود تنها روزنامه و نشريه را به عنوان محصول هدف نگرفته است، بلكه خواننده، روزنامهنگار و روزنامهفروشي و ديگر عوامل اين زنجيره را نيز تحت تاثير خود قرار ميدهد. تحولاتي در آينده رقم ميخورد كه در آن زمان ديگر نميتوان به داشتن يك روزنامه يا برنامه راديويي يا شبكه تلويزيوني قناعت كرد يا تنها يا دانش روزنامهنگاري كار كرد. رابطه تنگاتنگ ديگر علوم و به ويژه دستاندركاران فناوريهاي نو با فعالان دنياي ارتباطات، به گرههايي ناگشودني منجر ميشود كه همه از پيوندهاي آن نفع ميبرند.
شما چه ايدههايي داريد كه فكر ميكنيد در آينده جامه عمل ميپوشند آنها را به click@jamejamonline.ir بفرستيد.
محمود كريمي
بورس
آب و هوا 
انتشارات
اشتراک 
آرشیو روزنامه
