اين روزها واژه جستجو بيدرنگ با نام گوگل پيوند ميخورد. واژه مورد نظر خود را وارد ميكني و همه چيزهاي مرتبط از همه جاي دنيا پيش روي تو قرار ميگيرد. حالا تازه بايد از ميان اين همه صفحههاي پيشنهادي بگردي و بگردي تا دلخواه خود را بيابي. اما همه راههاي جستجو به همينجا ختم نميشود.
جستجوهاي تخصصي و نرمافزارها و موتورهاي جستجوي خاصتر را حرفهايهاي هر رشته پي ميگيرند. مگر ميشود به راحتي و تنها به كمك گوگل به هر چه ميخواهي دستيابي؟ اين شماره چند جستجوگر و تحليلگر خاص را معرفي ميكنيم كه هر يك سيستمي هوشمند به حساب ميآيند و هر يك موتوري هستند براي ايدهپردازي و نوآوري. اينها را كساني طراحي و توليد كردهاند كه كسب و كارشان كمك به ديگران است براي توليد ايدههاي خلاق و رسيدن به محصولات و فناوريها و بازارها جديد.
1
بانك نوآوريها، الهامبخش افراد خلاق
سايمون دوولف، مدير مجموعه علمي پژوهشيCREAX در بلژيك است كه به سازمانهاي مختلف مشاوره نوآوري ميدهند.

او و مجموعهاش در زمينه نوآوري تحقيق ميكنند و چند و چون آن را به سازمانهاي مختلف معرفي ميكنند. آنها روشهاي رسيدن به نوآوري را با IT گره زدهاند و بانكهاي اطلاعاتي ارزشمندي را براي كابران خاص و عام تدارك ميبينند. يكي از اين بانكها
www.moreinspiration.com است.
لطفاMore Inspiration را معرفي كنيد؟
صدها محصول خلاق و فناوري نو از تمام زمينهها و بخشهاي مختلف كاربردي يكجا جمع شدهاند تا كاربر را براي الهام گرفتن از ايدههاي ديگران و ايدهپردازيهاي جديد كمك كنند. اين كنار هم نشستن محصولات و فناوريها، بر اساس متدولوژي نوآوري شركتCREAX دستهبندي شده و شما را راهنمايي ميكند تا راحتتر و در مسير درستي به خلاقيتهاي خود جهت دهيد و نوآوري كنيد.
ساختار اين دستهبندي چيست؟
ما در بررسيهاي علمي خود به اين باور رسيدهايم كه همه نوآوريهاي امروزي بر اساس ويژگيها و كاركردها شكل ميگيرند. همه طراحان خلاق و نوآور، آگاهانه يا ناخودآگاه مدام در حال يافتن روشهاي جديد براي انجام كارها هستند. بعضي كارها، به تازگي نياز به انجام دارند و قبلا به شيوه دستي انجام ميشدند و بعضيهاي ديگر در گذر زمان نياز به تغيير روش انجام دارند. پخت و پز يكي از آنها است. شما در گذشته تصوري فراتر از پخت و پز توسط اجاق گاز نداشتيد، اما امروز مايكروفرها ابزاري معمولي شدهاند. اين دو يك كار را انجام ميدهند اما با روشهاي جديد.
كمك بانك اطلاعاتي شما به كاربر چيست كه الهامبخش او در رسيدن به نوآوري ميشود؟
تيم پشتيبان ما، مدام ابداعات و نوآوريها را به بانك اضافه ميكنند و هر كدام را با منبع و مرجع خود و زمينه صنعت و ويژگيهاي نوآورانه آن دستهبندي ميكنند. شما وقتي در زمينه كاري خود به دنبال ابداعهاي تازه ميگرديد، كمي سادهانگارانه است كه همه جاي وب را جستجو كنيد. اينجا همه چيز با برچسب خوردن پيش روي شما قرار ميگيرد تا با ديدن و مرور آنها به كار و مساله خود و مشتريانتان، از اين نگاه بنگريد و به ايدههاي جديد بپردازيد.
وقتي باور كنيد كه همه محصولات و فناوريهاي موجود در صنايع مختلف به هم شبيه هستند، آنگاه بايد بياموزيد كه چطور اين شباهتها را ببينيد و كشف كنيد. آنگاه ميتوانيد با سرعت و دقت بيشتري نيازهاي مشتريان خود را برآورده نماييد. همه كاري كه ما انجام ميدهيم كشف پشت پردهها و شباهتها و قرار دادن آنها پيش روي كاربران است تا جرقههاي خلاقيت راحتتر زده شوند و ايدههاي نو راحتتر پا به دنيا گذارند.
2
هوشمندانهتر از خود اختراعها
اختراع كردن فرايندي است كه هر كسي جسارت پا گذاردن در آن را ندارد. دنياي نوآوري و مسابقه پرسرعت ابداع كردن شركتها براي حفظ برتري در بازار داغ كسب و كار، نيازهاي آنها را به دقيقتر و حسابشدهتر مسابقه دادن دوچندان كرده است. برنارد لاهوزه، مدير پروژهاي سيستم هوشمند تحليل اختراعها است. او كه در زمينه تغذيه ملكولي، شيمي و حقوق اختراع تحصيل كرده، در كنار يك مجموعه تحقيقاتي، پروژه خود را به روزهاي پاياني بهرهبرداري نزديك كرده است.
پروژه شما در پي پاسخ به چه نيازي تعريف شده است؟
مديران ارشد و تصميمگير بنگاهها، صاحبان صنايع، كساني كه با توسعه محصول سر و كار دارند و واحدهاي تحقيق و توسعه، همه با پرسشهاي مواجه ميشوند كه پاسخ آنها معمولا مبهم است. چه بازارهايي در آينده وجود دارند؟ بازارهاي امروزي با چه تغييراتي همراه ميشوند؟ چه محصولاتي و با چه ويژگيهايي بايد براي روزهاي آينده توليد كرد؟ كيست كه بتواند به اين سوالها جواب مشخصي بدهد. پيدا كردن پاسخ اين پرسشها چقدر زمان و هزينه و تيم كارشناسي نياز دارد.
منظورتان اين است كه شما به اين سؤالها پاسخ ميدهيد؟
اگر بتوانيم اختراعها را به عنوان برترين نوآوريها مورد تحليل كارشناسي قرار دهيم. آنگاه ميتوانيم از اين تحليلها راهحلهاي تازه را بيابيم. سمت و سوي كسب و كارمان و ايدههاي كاربردي براي توليد محصولات جديد را پيدا كنيم. چه بسا بازارهاي جديدي را با كمي تغيير در وضع موجودمان به دست آوريم.
اما هر بازاري نياز خاص خود و هر صاحب كسب و كاري شرايط خاصي را براي خود متصور است؟
ببينيد! هر اختراع يك كد شناسايي دارد و با آن شماره انحصاري ميشود. وقتي بتوانيد به كمك يك سيستم هوشمند و تحليل اين كد، همه اختراعها را از تمام بانكهاي ثبت اختراع جستجو كنيد و وجه اشتراكها را كنار هم بگذاريد و تفاوتها را بررسي نماييد، آنگاه تازه دريچههاي جديدي را باز ميكنيد كه از آن پنجرهها آينده كسب و كارتان قابل تماشا است.
فرض كنيد زمينه كاري ما توليد قطعهاي از خودرو است. با اين فرض، توضيح دهيد كه اين پنجره چطور گشوده ميشود.
نرمافزار آنلاين ما همه اختراعها را جستجو ميكند. آنها كه در زمينه كاري شما هستند را زير ذرهبين خود ميگذارد و بعد شروع ميكند به توليد خروجي. يكي از خروجيهايش نمودارهاي مختلفي است كه روندها را نشان ميدهد. با چه سرعتي و طي چه سالهايي، چه اختراعهايي در زمينه مواد اوليه اين قطعه انجام شده، چه كارهايي در زمينه تغيير شكل و فرم آن صورت پذيرفته، افت و خيزها كيها بوده و در كدام حوزهها، آخرين كارها درباره كدام موارد مرتبط با چنين قطعهاي و همخانوادههاي آن به ثمر نشستهاند، صنايع بالادست و مشابه كار شما چه تغييراتي را سپري كردهاند و ... وقتي همه اينها را مثل داشبورد خودروي سواري خود، يكجا نظاره كنيد ميتوانيد راحتتر تشخيص دهيد كه شما بايد به كدام سمت و سوي و چگونه كسب و كارتان را هدايت كنيد.
كار نرمافزاري كه پشت سر اين سيستم وجود دارد كار پيچيدهاي است كه تيم ما مشغول به پايان رساندن آن است. ما با خود اختراعها كه محصول ايدههاي خلاق انسانها هستند، هوشمندانه برخورد ميكنيم تا بتوان از اين همه داده، اطلاعات مفيدي را استخراج كرد.
3
رسم دنياي ديجيتال: نوآوري در نوآوري
والري سوشكوف، در بلاروس بزرگ شده اما سالها است كه در سرزمين گلها يعني هلند زندگي ميكند. او كامپيوتر خوانده است و زمينه تخصصياش نوآوري و حل مسالههاي خلاقانه به كمك TRIZ است. وي براي فراگيري اين دانش و بومي كردن در كشور محل زندگياش، پروژهاي 5 ساله را در دانشگاه تواِنته هلند با مشاركت يك مركز معتبر آمريكايي انجام داده و تا دكترا پيش رفته است. با او كه طراح چند نرمافزار تخصصي در زمينه ايدهپردازي و نوآوري است گفتگويي كردهايم كه در پي ميخوانيد.

شما چطور از دنياي كامپيوتر به نوآوري كشيده شديد؟
در دانشگاه مساله حل نشدهاي داشتيم كه كسي اميدي به حل شدن آن نداشت. بايد راهحلي اجرايي ميداديم تا قلمي ديجيتال ساخته شود كه همزمان با نوشتن بتواند آن نوشته را نيز بخواند. بعد از كلنجارهاي فراوان كسي نتوانسته بود راهحلي براي اين مساله پيدا كند. من به طور اتفاقي به سميناري دعوت شدم. در آنجا در حد 4 ساعت با TRIZ آشنا شدم و بخت يارم بود كه همانجا يكي از قانونهاي ساده اين دانش به نام «تكي دوتايي چندتايي» را قابل استفاده در مساله خود ديدم. مساله همانشب و دو ساعته حل شد. فردا كه به دانشگاه رفتم، استادم باور نميكرد كه من به همين سادگي راه حل را پيدا كرده باشم. با شنيدن نام قلم، ما فقط به يك نوك فكر ميكرديم، اما آن قانون به من گفت كه به دوتايي و چندتايي شدن هم فكر كن. من هم فكر كردم كه اگر قلم من به جاي يك نوك، دو نوك داشته باشم، يكي مينويسد و ديگري همزمان ميخواند!
و از آن زمان گره خورديد با اين علم جديد نوآوري؟
حقيقت اين است كه من خودم را خلاق و توانمند نميديدم، اما نوع تفكرم چنان تغيير كرد كه ديگر نتوانستم از اين علم دل بكنم. نزديك 20 سال است كه همه كار و زندگيام در همين زمينه است.
با پسزمينه كامپيوتري خود چه گرهها و تعاملاتي را در زمنيه نوآوري ايجاد كرديد؟
يكي از اولين چيزهايي كه ديدم، اين بود كه استادانTRIZ بدون ابزارهاي كامپيوتري كار ميكردند. اطمينان داشتم كامپيوتر و توليد نرمافزار و ايجاد بانكهاي اطلاعاتي قوي، سرعت نوآوري و حل مساله را بالا ميبرد. همين طور هم شد. در برترين نرمافزارهايي كه تا كنون در اين زمينه توليد شدهاند، نقش كليدي در طراحي معماري داشتهام. شانس من اين بود كه هم كامپيوتر ميدانستم و هم ادبيات تخصصيTRIZ را ميدانستم. الان اين نرمافزارها را در مراكز تحقيق و توسعه و واحدهاي طراحي و مهندسي شركتهاي مختلفي در آمريكا و اروپا و ژاپن و ديگر كشورهاي آسيايي مورد استفاده قرار ميدهند و كنفرانسهاي سالانه هم براي ارايه خروجيهايشان برگزار ميكنند.
اين نرمافزارها چه ويژگيهايي دارند؟
تلفيقي هستند از ابزارهاي فكري كه به كاربر در ايدهپردازي بهتر كمك ميكنند و دستهبنديهاي حسابشده علمي اختراعها. دستهبندي علمي آنها هم از دو جنبه قابل توجه است؛ يكي علمي كه اختراع به طور مشخص بدان تعلق دارد و ديگري طبقهبنديهاي خود دانشTRIZ و نوآوري نظاميافته. شما هر لحظه با آن اطلاعات مرتبط و مفيدي كه خود جزو برترين ايدههاي دنيا است سر و كار داري. اين سرعت و دقت و كيفيت كار توليد چيزهاي نو را بالا ميبرد.
از نگاه شما، نوآوري و دنياي ديجيتال چطور بر هم اثر ميگذارند؟
با پيشرفتهاي امروزي دنيا در زمينه IT جهشهاي اصلي اين مقطع نتيجه و محصول نوآوري هستند. حالا بايد فرصت داد تا گامهاي بلند ديگري در آينده برداشته شود، اگر نه هر كاري كه بخواهيد انجام دهيد راهحلهاي بسيار خوب نرمافزاريشان تدبير شدهاند. به خصوص در دنياي وب كه دانش در دست جوانها است. اما زمينه اصلي بروز نوآوريها در چطور استفاده كردن از ابزارهاي نرمافزاري و سختافزاري امروزي است. شما هر ايدهاي داشته باشيد در دنياي وب شدني است. اما كدام ايده؟ كدام نياز از كدام مشتري است كه بايد شما در پي برآورده كردنش باشيد؟ اينجا است كه نوآوري گره ميخورد با ابزار. بسياري از شركتها را ميبينيد كه براي داشتن مغزهاي متفكر و ايدهپرداز هزينه بسيار ميكنند، چرا كه ميدانند آينده بدون آنها برايشان با شكست همراه است. موفقترينهاي دنياي ديجيتال امروز، نوآورترينها هستند نه آنها كه صرفا ساختمان و كاركنان و سرمايه بسيار دارند.
محمود كريمي