جابر تواضعي: واقعيتش اين است كه مستند «تهران انار ندارد» در جشنواره فجر سال 85 به طفيلي يك مستند به ظاهر جنجالي از يك بنده خداي ديگر ديده شد. يعني تمام جماعتي كه سالن را پر كرده بودند، براي ديدن آن يكي فيلم آمده بودند تا فيلم مسعود بخشي. ولي وقتي كارش را ديدند، همه بيبروبرگرد معتقد بودند كه يك مستند خيلي خاص و منحصربهفرد را ديدهاند و بدون اينكه بقيه فيلمهاي بخش مستند را ديده باشند، شك نداشتند كه اين فيلم از نظر درجه و رتبه يك سر و گردن بالاتر از بقيه ميايستد. البته با در نظر گرفتن اين تبصره كه بيشتر وقتها جايزه لزوما به فيلمي كه بايد داده نميشود!
حالا غير از خبر معرفي اين فيلم به آكادمي اسكار، يك اتفاق خيلي مهم و بيسابقه ديگر هم در موردش افتاده و آن هم نمايش عمومي و البته محدودش در چند سالن سينما به صورت تك سئانس سينما آزادي، سپيده و مجتمع فرهنگي اسوه است؛ اتفاقي كه ميتواند براي هر مستندسازي چيزي باشد در رديف خواب، خيال و آرزوي محال. يك هفته مانده به اكران فيلم با بخشي قرار ميگذارم و بعد از يك نمايش خصوصي تك نفره، مينشينيم به گپ زدن. مهندس كشاورزي است و آنقدر انگيزه دارد كه براي خواندن سينما يك ترم كوبيده و رفته ايتاليا. حالا اينكه به جوابي كه ميخواسته نرسيده، بحث ديگري است و اين طور ميگويد كه تمام 7 - 8 مستندش قبل از «تهران انار ندارد» كه البته آنها هم موفق از كار درآمدهاند و او را رساندهاند به مديريت بخش بينالملل مركز گسترش سينماي مستند و تجربي، در واقع يك جور دستگرمي بوده تا شرايط ساخت همين فيلم برايش مهيا بشود. قبل از اينكه فيلمسازي را شروع كند، چند سالي به عنوان منتقد همكار خودمان بوده و هنوز هم به مباحث تئوريك خيلي علاقه دارد. براي همين درباره طنازي فيلم اين جور توضيح ميدهد كه اصلا ساخته شده كه همه چيز را ريشخند كند: «چون راجع به شهر و يك چيز مدرن حرف ميزند و امر مدرن اصلا بدون طنز نميشود.»
«تهران انار ندارد» در يك جمله فيلم شوخ و شنگي است. چون وقتي پاي چيزي به اسم تاريخ مخصوصا از نوع معاصرش وسط ميآيد، گريزي از اين شوخ و شنگي نيست. «اين فيلم را براي تهرانيهاي آينده ساختم كه به گذشته اين شهر فكر كنند و به آيندهاش نگاهي داشته باشند و بفهمند اين شهر چي بود و چي شد و قرار است به كجا برود.» فكرش را بكنيد اگر تهرانيهاي آينده براي ما فيلم بسازند، خواهند توانست تلخي شرنگ حاكم بر زندگي ما را پشت يك ظاهر شوخ و شنگ پنهان كنند؟