JameJamOnline.ir

از جمله آثار مهم و ارزشمند نوش‌آباد، شهري زيرزميني معروف به اويي است كه موجب شده نام اين شهر به سرعت در ميان ديگر شهرهاي كوچك كشور سر زبان‌ها بيفتد. اين شهر زيرزميني، تونلي است دست‌كن با فضاهاي معماري و سه طبقه كه طبقه اول آن در عمق 3 متري و طبقه سوم در عمق 16متري زمين قرار دارد.

اين شهر از شگفتي‌هاي معماري كشور است كه بر اساس گزارش‌ها حتي تا پايان دوره قاجار مورد استفاده قرار مي‌گرفته است.

مدير دفتر بافت‌هاي تاريخي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري كشور و سرپرست اداره ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري آران و بيدگل در اين باره گفت: به منظور ايجاد بسترهاي مناسب براي شكل‌گيري توسعه پايدار شهري، شهرداري نوش‌آباد باهمكاري دفتر بافت‌هاي تاريخي كشور، توجه به ميراث فرهنگي را در اولويت برنامه‌هاي توسعه شهري قرار داد.

عليرضا قلي‌نژاد گفت: هر جا از تاريخ خود فاصله گرفته‌ايم، دوام و قوام زيست خود را به مخاطره انداخته‌ايم.

به گفته وي رسيدن به توسعه پايدار تنها با شناخت فرهنگي ميسر است. شهر باستاني نوش‌آباد از توابع شهرستان آران و بيدگل واقع در 10 كيلومتري شمال كاشان است. اين شهر از پيشينه تاريخي چند هزار ساله برخوردار است.

سرپرست اداره ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري آران و بيدگل نيز در اين باره گفت: شهر زيرزميني اويي، فضاي زيرزميني چند منظوره‌اي است كه نوع معماري آن شامل ارتباط طبقاتي، دسترسي نداشتن آسان به فضا و راه‌هاي فرار، نداشتن بن‌بست و معماري دست‌كن است كه به لحاظ مقاومت زمين سطح زيرين بافت شهري موجود بي‌نظير است.

مهندس عليرضا محسني‌تبار افزود: به دليل واقع شدن شهر نوش‌آباد در دشتي هموار كه نقاطي استراتژيك همانند قلعه‌هاي كوهستاني ندارد، استفاده اضطراري از اين فضا كه در يك طراحي جالب در بيشتر خانه‌ها راه اختصاصي داشته و در موقع هجوم راهزنان كساني همچون افراد سالخورده و خردسال كه به هر نحوي جهت رفع خطر احتمالي نمي‌توانستند از خود دفاع كنند در شهر زيرزميني مخفي مي‌شدند كه اين يكي از كاربري‌هاي مهم فضاي زيرزميني محسوب مي‌شده است.

مهندس محسني‌تبار اظهار كرد: يكي ديگر از كاربري‌هاي مهم، استفاده از فضاي زيرزميني در گرم‌ترين و سردترين روزهاي سال است كه به لحاظ طبيعت معماري دست‌كن همانند غارهاي زمان گذشته، استراحتگاه و نگهداري صيفي‌جات و تره‌بار در تابستان از لحاظ لطافت و براي هواي مطبوع در كوران سرما مورد استفاده بوده است. وي گفت: طي تعاملات و مساعدت‌هاي انجام شده با شهرداري نوش‌آباد به دليل وسعت زياد پروژه‌هاي اين سازمان، واقع شدن اين فضا در محدوده شهر و ارتباط آن با نقاط اصلي و كليدي شهر، بهره‌برداري اين فضا در حال حاضر بطور موقت توسط شهرداري انجام مي‌شود.

سرپرست اداره ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري آران و بيدگل تاكيد كرد: به مدت 2 سال و طي 3 كاوش كلي، تنها عمليات خاكبرداري و رفع خطرات احتمالي در قالب مرمت اضطراري انجام شده كه جهت تهيه طرح ساماندهي و ادامه كاوش و دسترسي آسان به اعتبار نياز است. وي افزود: در حال حاضر حدود 70 متر طولي اين پروژه براي بازديد گردشگران (با مراجعه به شهرداري) امكانپذير است. حسين ميرزاجاني نوش‌آبادي، مديرعامل انجمن فعالان توسعه گردشگري نوش‌آباد نيز گفت: شهر زيرزميني يا به اصطلاح محلي «اويي» در زير تمام بافت قديم شهر بصورت دست‌كن با فضاهايي متشكل از اطاق‌ها، طاقچه‌ها به ابعاد مختلف، راهروهاي پيچ در پيچ، چاه‌ها و چاهك‌هاي افقي و عمودي متعدد براي در امان ماندن از دست اشرار ساخته شده است. وي گفت: اين معماري بي‌نظير با اين ساختار در جهان منحصر به فرد بوده و تاكنون با توجه به آثار بدست آمده در كاووش‌هاي باستان‌شناسي قدمت آن حتي به قبل از اسلام بر مي‌گردد كه در دوره‌هاي مختلف تاريخي كاربرد نظامي و دفاعي داشته است.

وي افزود: راه‌هاي ورود به اين مجموعه از طرق مختلف و به روش مخفي از داخل منازل يا در داخل قلعه خشتي در حاشيه شهر يا از داخل كانال و پاياب‌هايي كه در زير خانه‌ها و براي گذر آب قنات‌ها ايجاد مي‌شده يا چاه‌هاي مساجد، باغ‌ها و بازارها و هر جايي كه در زمان حمله دشمن امكان دسترسي سريع و پناه ساكنان را فراهم مي‌كرده ايجاد شده است.

حسين ميرزاجاني اظهار كرد: اين احتمال وجود دارد كه در زمان حفر شهر زير زميني، به لحاظ سري بودن مجموعه، خاك حاصل از كندن را به جاي تل انبار كردن، براي تامين خاك ساخت قلعه‌خشتي به كار برده باشند. نوع خاك مصرفي در ديوار‌هاي بارو و قلعه‌خشتي و تشابه آن باخاك شهر زيرزميني حكايت از اثبات اين فرضيه دارد.

در شهر زيرزميني به لحاظ تو در تو و تاريك بودن، براي شناسايي و پيدا كردن افراد در داخل تونل‌ها همديگر را با صداي رسا و كلمه (اوييييييييييييييي) صدا مي‌كردند.