• 0 1
  • 0

نگاهی منصفانه به مفاهیم قرآن

چهارشنبه 1 خرداد 1392 ساعت 11:13
دائرۀ‌المعارف قرآن از سوی انتشارات حکمت و با حمایت معاونت پژوهشی و آموزشی سازمان تبلیغات اسلامی منتشر شد.

دائرۀ‌المعارف قرآن در پنج جلد مشتمل بر حدود 700 مدخل به زبان انگلیسی از سال 2001 تا 2006 میلادی در انتشارات بریل در لایدن هلند چاپ و منتشر شد.

سر ویراستار این مجموعه جین دمن مک اولیف، استاد دانشگاه جورج تاون آمریکا و دیگر ویراستاران اصلی آن عبارتند از کلود ژیلیو، استاد دانشگاه اکس ـ آن ـ پروانس فرانسه، ویلیام گراهام، استاد دانشگاه هاروارد آمریکا، وداد قاضی، استاد دانشگاه شیکاگو آمریکا و اندرو ریپین، استاد دانشگاه ویکتوریای کانادا.

با توجه به اهمیت و گستره این دائرۀ‌المعارف و مشی منصفانه‌ای که در نگارش مدخل‌های مختلف در این مجموعه در پیش گرفته شده است موسسه انتشارات حکمت، ترجمه این مجموعه را به‌منظور گسترش آشنایی محققان با جدیدترین پژوهش‌های قرآنی و فراهم آوردن مبنایی برای رواج مطالعات و تحقیقات قرآنی در ایران در دستور کار خود قرار داده است.

مطالعات اسلامی در دهه‌های پایانی قرن بیستم در غرب، چهره و رنگ دیگری به خود گرفت. با جدی شدن حضور کشورهای اسلامی در عرصه مسائل جهانی و لزوم شناخت دقیق و درونی این فرهنگ‌ها رویکردهای یکسونگرانه پیشین مورد نقد قرار گرفت و سعی شد درک همدلانه، دقیق و مستندتری از عقاید اسلامی حاصل شود.

حضور محققان مسلمان در اروپا و نزدیک‌تر شدن فرهنگ‌ها و گسترش رسانه‌های بین‌المللی، به تعاملات هرچه بیشتر کمک شایانی کرد و امکان انجام بسیاری از کارهای مشترک را فراهم آورد.

طرح‌هایی که در آن غربیان و مسلمانان به یک اندازه سهیم هستند. دائرۀ‌المعارف قرآن [EQ] با چنین نگاهی و برای نزدیک‌سازی هرچه بیشتر مطالعات قرآنی مسلمانان و محققان غربی تدوین شده و از این لحاظ در نوع خود بی‌نظیر است. در ادامه به 1ـ‌ معرفی اجمالی 2ـ بررسی محتوایی 3ـ ضرورت و اهمیت ترجمه این اثر می‌پردازیم.

طرح این مجموعه عظیم از سال 1993 ریخته شد. نویسندگان با پشت‌سر داشتن تجربه گرانبهای دو ویرایش دائرۀ‌‌المعارف اسلام (EI1 EI2) و درس‌آموزی از نوع نگرش حاکم بر آن و واکنش کشورها و محققان اسلامی به آن در پی آن بودند که اثری مرجع با همان خصوصیات اما با نگاه همدلانه و مشارکت بیشتر محققان اسلامی،‌ مختص به قرآن و مطالعات قرآنی فراهم آورند.

چنان که ویراستار دائرۀ‌المعارف در مقدمه خود توضیح داده انتخاب و نگارش مدخل‌ها براساس دو هدف کلی انجام گرفته است:

1ـ اندراج برترین دستاوردهای قرآن‌پژوهی قرن گذشته در مداخل

2ـ تقویت و گسترش مطالعات قرآنی و پرداختن به حوزه‌های مغفول تا دیدی کامل نسبت به قرآن حاصل آید.

متولی انجام این پژوهش، دانشگاه لایدن است که یکی از مهم‌ترین مراکز اسلام‌شناسی در اروپاست و بسیاری ازمحققان طراز اول کنونی با آن همکاری دارند و در پیشینه کار خود، مدیریت طرح عظیم دائرۀ‌المعارف اسلام را داشته است.

ویراستاری این دائرۀ‌المعارف به عهده خانم جین دامن مک اولیف بوده است و مجموعه‌ای از بهترین قرآن‌پژوهان غربی از جمله آندره ریپین و ویلیام گراهام هیأت ویراستاران آن را شکل می‌دهند.

کل دائرۀ‌المعارف مشتمل بر پنج جلد است و در حدود 3000 صفحه دائرۀ‌‌المعارفی نگاشته شده است. نخستین جلد این اثر در سال 2001 به چاپ رسید و سال 2006 با چاپ پنجمین و آخرین جلد،‌ مجموعه عظیم پس از 13 سال به اتمام رسید.

نویسندگان مدخل‌ها همه از محققان و اسلام‌پژوهان معتبر و سرشناس هستند و نگارش بسیاری از مدخل‌ها به عهده محققانی از سراسر کشورهای اسلامی از جمله ایران بوده است.

در نقدها و مرورهایی که بر این اثر نوشته شده است، آن را مرجعی اصیل و یگانه در مطالعات اسلامی و قرآنی تلقی کرده‌اند.

می‌توان مداخل متنوع این دائرۀ‌‌المعارف را در گروه‌های مفاهیم، اعلام اشخاص، اماکن،‌ وقایع فرق علوم قرآنی، تاریخ مطالعات قرآنی، قرآن و دیگر ادیان، ‌قرآن و فرق اسلامی و قرآن و علوم و فنون و هنرهای اسلامی جای داد.

در بخش مفاهیم، مداخل بسیار کامل و مفیدی در باب مفاهیم قرآنی آمده و تنوع، ظرافت و دقت بسیاری در انتخاب مداخل به کار رفته است.

این دائرۀ‌المعارف حاوی مدخل‌های بسیار مفید و مفصلی در باب قرآن و دیگر ادیان بوده و مدخل‌هایی با محوریت فرق مختلف اسلامی وجود دارد.

در این مدخل‌ها نویسندگان مباحث قرآنی مورد توجه فرقه مربوطه را مورد توجه قرار داده‌اند.در این دائرۀ‌المعارف همچنین مقالات مفصلی در باب قرآن و علوم و فنون و هنرهای اسلامی مانند فلسفه و قرآن، کلام و قرآن، ادبیات و قرآن، باستان‌شناسی و قرآن، اخلاق و قرآن و خوشنویسی و قرآن به چاپ رسیده است.

حسین خندق‌آبادی - جام‌جم

به اشتراک گذاری
کد خبر : 1053158122186378570
برچسب‌ها :
لینک کوتاه :

ارسال نظر

  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات پس از ویرایش ارسال می‌شود.
تصویر امنیتی: